احکام اقتصادی - یوسفیان، نعمت الله - الصفحة ٩١ - ٣ – سفته
چك، پس از گسترش عمليات بانكى يكى از مهمترين وسيلههاى دريافت و پرداخت پول شناخته شده است؛ بهگونهاى كه در بيشتر موارد جانشين پول نقد گرديده و گاهى نيز از آن پيشى گرفته و بر آن رجحان يافته است.
اهمّيت اقتصادى چك براى هر كشورى چنان است كه رونق اقتصادى بدان گره خورده است. افزايش ميزان و سرعت مبادلات و كاهش هزينههاى جانبى آن، كاهش استهلاك و فرسايش اسكناس و كاستن از هزينه چاپ آن- كه با بودجه دولت انجام مىگيرد- محدود كردن زمينههاى جعل اسكناس و تسهيل در مبارزه با پولهاى تقلّبى و ... از جمله رهآوردهاى چك بهشمار مىرود.
مسأله: چكهاى بانكى مانند اوراق تجارى ماليت ندارد، بلكه نشانگر مبلغ معيّنى در بانك است و خريد و فروش آن جايز نيست. آرى، چك تضمينى مانند اسكناس از اوراق نقدى است و خريد و فروش آن صحيح است و كسى كه آن را تلف كند مانند ساير اموال در برابر صاحبش ضامن خواهد بود و فروختن آن به مبلغ بيشتر جايز است و ربا محسوب نمىشود، مگر آن كه براى فرار از رباى قرضى چنين معامله كرده باشد.»
٢- برات
برات، نوشتهاى است كه طلبكار يا كِشنده برات (براتكش) در تاريخ معيّنى تحرير و پس از امضا به بدهكار (براتگير) دستور مىدهد كه مبلغ معيّنى را در سررسيد قيد شده در برات در وجه شخص معيّن (گيرنده وجه، محال له) يا به حواله كرد او در محل تعيين شده بپردازد و اين دستور ممكن است در يك يا چند نسخه صادر شده باشد. [٢]
٣- سفته
سفته، سندى است كه امضا كننده متعهد مىشود تا مبلغى را در موعدى معيّن، يا عندالمطالبه در وجه حامل يا شخص معيّن يا به حواله كردش بپردازد. [٣]
[١] - تحريرالوسيله، ج ٢، ص ٥٥٧، م ١١
[٢] - بانكدارى داخلى، ص ١٥٦-١٥٧
[٣] - قانون تجارت، مادۀ ٣٠٧