احکام اقتصادی - یوسفیان، نعمت الله - الصفحة ٥٢ - شرایط وقف
ب- به اعتبار موقوف عليه
١- وقف عام: وقفى است كه بر جهات يا عناوين عام باشد؛ مانند وقف بر مدارس و بيمارستانها و يا فقرا و ايتام.
٢- وقف خاص: وقفى است كه بر جهات يا عناوينى خاص باشد؛ مانند وقف بر مسجد و بيمارستان مخصوص و يا شخص و گروهى خاص، به گونهاى كه انتفاع از آن خصوصى باشد. [١]
شرايط وقف
١- صيغه [٢] وقف: صيغه وقف به هر لفظ و زبانى ادا شود، صحيح است، ولى بايد بهگونهاى باشد كه بر اراده معناى وقف دلالت كند. [٣]
٢- قبض: تحويل گرفتن وقف، شرط صحت آن است و بايد به اذن واقف صورت گيرد؛ بدين ترتيب كه: در وقف خاص بايد موقوف عليهم آن را تحويل بگيرند و قبض طبقه اول آنان از ديگر طبقات، بلكه قبض افراد موجود از طبقه اول از غير موجودين كفايت مىكند. اما در وقف بر جهات عامه مانند مساجد اگر واقف براى وقف قيّم يا متولى معيّن كرده باشد قيّم و يا حاكم بايد آن را تحويل بگيرد و در صورتى كه قيّم معين نكرده باشد حاكم بهطور متعيّن بايد آن را تحويل بگيرد. در مورد وقف بر عناوين كلى مانند فقرا و طالبان علم نيز چنين است. [٤]
٤- دوام وقف: وقف بايد دايم باشد نه موقّت. وقف دايم موجب از ميان رفتن مالكيت واقف مىشود، ولى چنانچه موقوف عليه منقرض شود، ملك دوباره به واقف يا
[١] - تحريرالوسيله، ج ٢، ص ٦٨، م ٦٧
[٢] - هنگام وقف معمولاً وقفنامهاى نيز تنظيم مىكنند كه در آن مشخصات وقف و موارد مصرف نوشته مىشود. گرچه اين كار دخالتى دروقف ندارد، ولى براى محكم كارى بسيار لازم است
[٣] - تحريرالوسيله، ج ٢، ص ٥٥، م ١
[٤] - همان، ص ٥٦، م ٨