احکام اقتصادی - یوسفیان، نعمت الله - الصفحة ٤٣ - شرایط مزارعه
و درباره كشاورزى مىفرمايد:
«أَلْكيمِياءُ الْأَكْبَرُ الزِّراعَةُ» [١]
كشاورزى، بزرگترين كيميا [٢] است.
بهراستى با داشتن چنين فرهنگ و سرزمينى، چرا بايد مسلمانان همچنان فقير باشند؟! حضرت على ٧ در اين باره چه زيبا مىفرمايد:
«مَنْ وَجَدَ ماءاً وَ تُراباً ثُمَّ افْتَقَرَ فَابْعَدَهُ اللَّهُ» [٣]
كسىكه با وجود آب و خاك فقير شود، خداوند او را از رحمت خويش دور كند!
شرايط مزارعه
١- ايجاب و قبول: از آن جا كه عقد مزارعه، دو طرف دارد، نيازمند به توافق طرفين است كه از آن به «ايجاب و قبول» ياد مىكنند. ايجاب را مالك زمين و قبول را زارع مىگويد و به هر لفظ و معنايى ايراد شود كه مزارعه را برساند، صحيح است. [٤]
٢- اهليّت: اهليّت، بهوسيله شرايط عمومى معاملات، از قبيل بلوغ، عقل، قصد، اختيار، رشد و ممنوع نبودن از تصرف در مال بهواسطه ورشكست شدن براى طرفين- در صورتى كه تصرف آنها مالى باشد- تحقق مىيابد. ولى اين شرط عدم ممنوعيت از تصرف براى زارعى كه فقط در روى زمين كار مىكند نيست. [٥]
٣- تعيين حدود زمين: زمين مورد مزارعه، از نظر مكان، حدود و مقدار بايد مشخص باشد. در غير اين صورت، مزارعه باطل است. [٦]
٤- قابل كشت بودن زمين: مزارعه بر زمينى كه به دليلى قابليت كشت ندارد، صحيح
[١] - وسائل الشيعة، ج ١٢، ص ٢٤
[٢] - كيميا: دانش تبديلِ مس (يا فلزات ديگر) به طلا. (فرهنگ معين)
[٣] - همان
[٤] - تحريرالوسيله، ج ١، ص ٥٨٤
[٥] - همان
[٦] - همان