«وَ كُنتُ عَلَيْهِمْ شَهِيداً مَا دُمْتُ فِيهِمْ فَلَمَّا تَوَفَّيْتَنِي كُنْتَ أَنْتَ الرَّقِيبَ عَلَيْهِمْ وَ أَنْتَ عَلَى‌ كُلِّ شَىْ‌ءٍ شَهيدٌ» «١» و تا زمانى كه در ميانشان بودم، مراقب و گواهشان بودم، و هنگامى كه مرا از ميانشان برگرفتى، تو خود مراقب آنان بودى، و تو بر همه چيز گواهى.
قرآن كريم در جايى ديگر خطاب به پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله، چنين مى‌فرمايد:
«وَ يَوْمَ نَبْعَثُ فِي كُلِّ أُمَّةٍ شَهِيداً عَلَيْهِم مِنْ أَنْفُسِهِمْ وَ جِئْنَا بِكَ شَهِيداً عَلَى‌ هؤُلَاءِ» «٢» روزى كه از هر امّتى گواهى از خودشان بر آنان برمى‌انگيزيم، و تو را گواه بر آنان مى‌آوريم.
در اين آيه مراد از «هؤلاء» كيست كه پيامبر بر آنان گواه است؟ حضرت على عليه السلام مى‌فرمايد:
«وَ هُوَ الشَّهيدُ عَلَى الشُّهَداءِ وَ الشُّهَداءُ هُمُ الرُّسُلُ» «٣» و او [پيامبر] گواه بر گواهان است و گواهان همان پيامبرانند.
٣- امامان: امام هر عصرى نيز بر اعمال مردم گواه است. در قرآن مى‌خوانيم:
«وَ قُلِ اعْمَلُوا فَسَيَرَى اللَّهُ عَمَلَكُمْ وَ رَسُولُهُ وَالْمُؤْمِنُونَ» «٤» بگو: عمل كنيد [آزاديد] عمل شما را خدا و پيامبرش و مؤمنان مى‌بينند.
به ظاهر مراد از «المؤمنون» در اين آيه همه مؤمنان است، ولى شكى نيست كه همه آنان مراد نيستند، بلكه شمارى خاصّ مورد نظرند؛ زيرا عامّه مؤمنان چون ديگر مردم صورت‌هاى ظاهرى اعمال را مى‌بينند، آن هم اعمالى را كه در حضورشان انجام گيرد.