مبدا و معاد - جمعی از نویسندگان - الصفحة ١١٢
زندگانى برزخى در آيات قرآنى برخى آيات قرآنى، كه زندگى برزخى پرداختهاند، گفت و شنود انسانهاى صالح و نيكوكار يا فاسد و گناهكار را با فرشتگان الهى بيان كردهاند كه در آستانه مرگ صورت مىپذيرد:
«حَتَّى اذا جآءَ احَدَهُمُ الْمَوْتُ قالَ رَبِّ ارْجِعُونِ لَعَلّى اعْمَلُ صالِحاً فيما تَرَكْتُ، كَلَّا انَّها كَلِمَةٌ هُوَ قائِلُها وَ مِنْ وَرائِهِمْ بَرْزَخٌ الى يَوْمِ يُبْعَثُونَ» «١» تا هنگامى كه يكى از آنان را مرگ فرا رسد. مىگويد: «پروردگارا، مرا باز گردان تا شايد كار شايستهاى در آنچه نكردهام، انجام دهم. هرگز، اين سخنى است كه تنها او گوينده آن است و از پشت سرشان- از دم مرگ- تا روزى كه برانگيخته شوند، برزخ و فاصلهاى است.
اين تنها آيهاى است كه فاصله ميان مرگ و قيامت را «برزخ» خوانده است. دانشمندان علوم اسلامى، اصطلاح برزخ را از همين آيه اقتباس كرده و جهان پس از دنيا و پيش از قيامت را جهان برزخ ناميدهاند. در اين جا از ادامه حيات انسان پس از مرگ، تا اين حد سخن به ميان آمده است كه برخى انسانها پس از مرگ، ندامت و پشيمانى خود را آشكار مىكنند و از خداوند مىخواهند كه به دنيا بازگردند، ولى به آنان پاسخ منفى داده مىشود. روشن است كه انسان بايد پس از مرگ، از گونهاى زندگانى برخوردار باشد تا از خداوند بخواهد به دنيا بازگردد.
دسته دوم، آياتىاند كه در آنها آمده است، فرشتگان پساز گفت و شنود، به صالحان و نيكوكاران بشارت مىدهند كه از اين پس، رستگار و سعادتمند خواهند بود و به آنان مىگويند كه از نعمتهاى الهى بهره برگيرند و آنان را در انتظار رسيدن روز قيامت نمىگذارند:
«قيلَ ادْخُلِ الْجَنَّةَ قالَ يا لَيْتَ قَوْمى يَعْلَمُونَ بِما غَفَرَلى رَبّى وَ جَعَلَنى مِنَ الْمُكْرَمينَ» «٢»