تَقُومُ السّاعَةُ ادْخِلُوا آلَ فِرْعَوْنَ اشَدَّ الْعَذابِ» «١» عذاب ناراحت كننده، بر فرعونيان احاطه كرد. در هر بامداد و شامگاه آتش بر آنان عرضه مى‌شود و آن گاه كه قيامت به پا شود [گفته مى‌شود:] فرعونيان را در شديدترين عذاب درآوريد.
در اين آيه، دوگونه عذاب براى فرعونيان برشمرده شده است: يكى پيش‌از قيامت كه از آن به «سوء العذاب» تعبير شده است و روزى دو بار فرعونيان را بر آتش عرضه مى‌كنند بى‌آن‌كه در آن وارد شوند، و ديگر، پس‌از قيامت كه از آن به «اشدّ العذاب» ياد شده است و فرعونيان را وارد آتش مى‌كنند. درباره عذاب اوّل، سخن از بامدادان و شامگاهان آمده است‌كه مربوط به عالم برزخ است؛ زيرا در برزخ نيز صبح و شام و ماه و سال هست. ولى در عذاب ديگر، كه در عالم قيامت است، بامداد و شبانگاهى در ميان نيست.
بدن برزخى‌ انسان تركيبى از روح مجرّد و بدن خاكى است، و منشأ همه ادراكات و افعال نيز روح است، و بدن ابزارى مادّى براى ادراك و فعاليت روح است؛ چنان كه در قرآن آمده است كه روح پس از مرگ نمى‌ميرد و به‌سوى خدا باز مى‌گردد. «٢» اما بدن برزخى يا قالب مثالى، كه روح پس از مرگ بدان تعلق مى‌گيرد، از لحاظ شكل و صورت، شبيه به بدن دنيايى است، ولى داراى وزن و جرم نيست. هنگامى كه خواب مى‌بينيم نيز همين بدن با همه توانايى‌ها و ادراكات وجود دارد، اما جنبه مادّى‌اش فعال نيست «٣». حتى انسان گاهى در خواب قوى‌تر از بيدارى است؛ زيرا به كارهايى بزرگ دست مى‌زند كه در حال بيدارى از او ساخته نيست. بنابر آنچه در روايات آمده است، انسان با بدن برزخى لذات و آلام جسمانى را احساس مى‌كند. «٤»