درس هيجدهم: گواهان قيامت‌ از موضوعاتى كه درباره قيامت مطرح است، گواهى گواهان بر پندار و كردار و گفتار انسان‌هاست، تا آنچه را انسان انجام داده، ولى خود را از آن به دور مى‌داند، به اثبات رسانند. گواهى داراى دو مرحله تحمّل گواهى و اظهار آن است: در مرحله نخست، گواه، عملى را كه در حضورش انجام مى‌گيرد، مشاهده مى‌كند و از آن آگاه مى‌شود، و در مرحله دوم به آن گواهى مى‌دهد. پس خداوند و همه انسان‌ها و نيز چيزهايى از قبيل اعضا و جوارح بدن انسان و زمان و مكان كه مى‌خواهند عليه او گواهى دهند، بايد در هنگام صدور عمل، شاهد باشند تا بتوانند گواهى دهند. در اين جا گواهان اعمال انسان را به اجمال برمى‌شماريم:
١- خداوند متعال: هر قدر انسان حضور گواهان را بيشتر احساس كند، براى تقوا و خودسازى، انگيزه‌اى پرتوانتر مى‌يابد. بزرگترين شاهدان، خداوند متعال است. «١» در قرآن كريم آمده است:
«انَّ اللَّهَ عَلى‌ كُلِّ شَىْ‌ءٍ شَهيدٌ» «٢» خداوند بر همه چيز گواه است.
٢- پيامبران: آگاهى از نهان مردم ناممكن است، مگر براى خداوند و كسانى كه خدا بخواهد اين آگاهى را به آنان ارزانى كند. پيامبران الهى عليهم السلام از كسانى هستند كه خداوند آنان را بر اعمال امّتشان گواه قرار داده است. قرآن درباره حضرت عيسى عليه السلام مى‌فرمايد: