تاريخ و حتى در طول عمر خويش ديده‌ايم، گواهى روشن بر اين حقيقتند كه انسان، مجبور به پيروى از شرايط اجتماعى، محيط زندگى و وراثت نيست، بلكه مى‌تواند در برابر آن‌ها بايستد و برخلاف آن‌ها حركت كند.
قيام‌ها، شورش‌ها و انقلاب‌هاى اجتماعى- سياسى و مذهبى در طول تاريخ در بسيارى از جوامع بشرى، دليل بر اين است كه شرايط اجتماعى همواره انسان‌ها را مجبور نساخته، بلكه انسان مى‌تواند در برابر همه آن‌ها مقاومت كند و بر آن‌ها چيره شود و وضعيت حاكم بر جامعه خود را دگرگون سازد.
انقلاب اسلامى در ايران، شاهدى زنده بر اين حقيقت است؛ زيرانه تنها شرايط و محيط اجتماعى، مردم را مجبور نساخت، بلكه آنان توانستند اين شرايط را زير و رو كنند و تغيير دهند. بنابراين، عوامل بالا تنها زمينه‌سازند و سرنوشت اصلى را تصميم و اراده انسان رقم مى‌زند.