مبدا و معاد - جمعی از نویسندگان - الصفحة ١١٥
مقصود از قبر در روايات چيست؟
عالم برزخ و آنچه در قبر بر انسان مىگذرد، جزئى از عالم غيب و ملكوت اين جهان است، و آگاهىهاى ما از آن عالم به همان مقدارى است كه پيشوايان معصوم فرمودهاند.
به گفته علّامه مجلسى، بنابر آنچه از روايات برمىآيد، مراد از قبر در بيشتر روايات موقعيت روح انسان در عالم برزخ است. «١» بنابراين، عالم قبر در واقع همان عالم برزخ است، اگر چه بدن شخص در گودال خاكى دفن مىشود.
عمرو بن يزيد مىگويد: از امام جعفر صادق عليه السلام پرسيدم: برزخ چيست؟ امام در پاسخ فرمود:
همان قبر است از آن هنگام كه مىميرد تا روز قيامت. «٢» بنابراين، مراد از قبر، همين گودال خاكى محل دفن بدن ميّت نيست، و اين كه در روايات سخن از عذاب و فشار قبر به ميان مىآيد، به اين معنا نيست كه ديوارهاى قبر از دو سو بههم نزديك مىشوند و بدن ميّت را مىفشارند، بلكه اين فشار، عذابى است كه در ماوراى عالم مادّه دامنگير انسان مىشود، گرچه ممكن است فشار بر روح بر بدن نيز فشار آورد. از اين رو، ممكن است حتى آنان كه در قبر خاكى دفن نمىشوند، داراى فشار قبر باشند؛ مانند كسانى كه شب در بسترى آرام خوابيدهاند، ولى در اثر خواب هولناكى فشار سختى بر خود احساس مىكنند.
شخصى از امام صادق عليه السلام پرسيد كه آيا كسى كه بر دار آويخته شده است، عذاب قبر دارد؟ حضرت فرمود:
خداى زمين، خداى هوا نيز هست. خداوند به هوا امر مىكند كه او را بفشارد؛ فشارى بيشتر از فشار قبر. «٣»