علل پيشرفت و انحطاط مسلمين - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٧٣
«آلَةُ الرِّئاسَةِ سِعَةُ الصَّدْرِ»؛ «١» شرح صدر ابزار اصلى رياست [و رهبرى] است.
آنان كه مسؤول امور معنوىاند و با روحهاى ظريف و خواستها و دركهاى مختلف و اخلاق و آداب گوناگون مردم جامعه مواجهند، بيش از ديگران نياز به حوصله دارند. به همين دليل، حضرت موسى عليه السلام اين خصيصه انسانى را از خدا مىخواهد:
«رَبِّ اشْرَحْ لى صَدْرى»؛ «٢» پروردگارا، سينهام را برايم گشاده گردان.
خداوند به پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله نيز «شرح صدر» داد و در پرتو آن، مقام رفيع بخشيد، مكتب و يادش را جاودانه و نامش را بلند آوازه جهان ساخت:
«الَمْ نَشْرَحْ لَكَ صَدْرَكَ وَ وَضَعْنا عَنْكَ وِزْرَكَ الَّذى انْقَضَ ظَهْرَكَ وَ رَفَعْنا لَكَ ذِكْرَكَ»؛ «٣» آيا ما سينه تو را گشاده نساختيم [و به تو حوصله و آمادگى پذيرش نداديم] و بار سنگين تو را از [دوش] تو برنداشتيم؛ همان بارى كه سخت بر پشتت سنگينى مىكرد و آوازه تو را بلند نساختيم؟
٢- اخلاق ستوده پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله به هدايت مردم عشق مىورزيدند و از ايمان آوردن آنها بسيار خرسند مىشدند و از اينكه برخى ايمان نياورده، گمراهند و در كنار چشمه آب معرفت و هدايت، تشنه كام مىمانند، حسرت مىخوردند و با تمام وجود، ناراحت مىشدند، بهحدّى كه از شدّت تأسّف و اندوه، جان مبارك ايشان به خطر مىافتاد. پيام آسمانى حق اينگونه به آن حضرت دلدارى مىداد: