علل پيشرفت و انحطاط مسلمين - جمعی از نویسندگان - الصفحة ١٥٠
جوامع مسلمانان ممكن نخواهد بود. با نگاه به گذشته نزديك مسلمانان و با مطالعه زندگى رهبران آنان، مىبينيم بزرگانى از فرهيختگان و برجستگان جامعه و عالمان دينى درصدد چارهجويى برآمده، گامهاى مؤثّرى برداشتهاند و براى بازيابى مجد و شكوه مسلمانان، طرحهايى ارائه دادهاند. برخى از اين شخصيتهاى معروف عبارتند از:
١- سيّد جمالالدين اسدآبادى از جم علل پيشرفت و انحطاط مسلمين ١٥٥ نهضت علمى ص : ١٥٤ عبندى تفكّر و عملكرد سيد جمالالدين به دست مىآيد كه او براى رسيدن به جامعه مطلوب اسلامى و انسانى، شش اصل را لازم مىدانست:
الف. شناخت اسلام اوليه؛ ب. عمل به تعاليم اسلامى؛ ج. زدودن خرافات از چهره اسلام و قرآن؛ د. وحدت و يكپارچگى تمام فِرق اسلامى؛ ه- تشكيل حكومت واحد اسلامى؛ و- مبارزه با استعمارگران خارجى و مستبدان داخلى.
٢- امام خُمينى قدس سره هر چند راههاى بازگشت اسلام به عزّت از ديدگاه امام خمينى قدس سره منحصر به موارد خاصّى نيست و برشمردن همه آنها پژوهش مستقل و دامنهدارى مىطلبد، ولى آنچه را مىتوان به اختصار و گذرا اشاره كرد عبارت است از:
الف- باور و دريافت قدرت اسلام: مسلمانان بايد به قدرت اسلام توجه داشته باشند. اين قدرت اسلام بود كه مسلمانان ايران را با دست خالى، بر يك دولت مستبد بزرگ و ابرقدرتهاى بزرگ جهان پيروز كرد. چرا مسلمانان از اين واقعيت غافلند؟ چرا دولتهاى اسلامى از اين قدرت اسلام غافل هستند؟ قدرت اسلام بالاترين قدرتها و اين سلاح بالاترين سلاحها است. «١»