علل پيشرفت و انحطاط مسلمين - جمعی از نویسندگان - الصفحة ١٢٦
«وَ ايْمُ اللَّهِ ما كانَ قَوْمٌ قَطُّ فى غَضِّ نِعْمَةٍ مِنْ عَيْشٍ فَزالَ عَنْهُمْ الَّا بِذُنُوبٍ اجْتَرَحُوها لِانَّ اللَّهَ لَيْسَ بِظَلَّامٍ لِلْعَبيدٍ»؛ «١» و به خدا سوگند، دگرگونى زندگى اقوامى كه در ناز و نعمت غرق بودهاند و به فقر و گرسنگى درافتادهاند، جز گناهانى كه در روزگار عيش و نوش انجام دادهاند، نيست؛ چرا كه خداوند هرگز به بندگان ستم نمىكند.
اين اصل اجتماعى را نه تنها مسلمانان پذيرفتهاند، بلكه حتى مردمان غير مكتبى نيز به تجربه دريافته و باور دارند كه تنپرورى و رفاهزدگى شكستآور است و انحطاط تمدن را به دنبال دارد. دكتر گوستاو لوبون مىگويد:
«هنگامى كه سربازان اسلامى به طرف كشور فرانسه حمله برده بودند، عدهاى از افسران ارتش فرانسه به نزد شارل، پادشاه كشور خود، از تجاوز مسلمين شكايت كرده و اظهار داشتند: چه قدر شرمآور است مردمى كه حتى اسلحه و آلات جنگ آنها ناقص و افسران آنها داراى لباس نظامى نيستند، بر نيروى كشورى كه اسلحه وى كامل است غالب آيند!» او در جواب آنها گفت: بگذاريد مسلمانها جلو بروند؛ زيرا آنها اكنون كه در شدّت جوش و خروش هستند، مانند سيل هر مانعى را از جلوى خود برداشته و مىبرند، لكن بعد از آنكه غنايم زياد به دست آوردند و در خانههاى قشنگ و خوب به تن آسايى و تنعّم و تجمّل مشغول شدند و زمامداران آنها به دام هوا و هوس گرفتار آمدند، حتى در افراد مسلمان، اين هوسرانى سرايت كرده و دچار اختلافات داخلى گرديدند، آن وقت است كه ما به آنها حمله برده، يقيناً پيروز خواهيم شد.» «٢» اين سخن وى پس از مدتى تحقق يافت؛ مسلمانان هنگامى كه در بخشى از فرانسه و كوههاى پيرنيه به پيروزىهاى چشمگيرى دست يافتند، غنايم زيادى به چنگ آوردند و