علل پيشرفت و انحطاط مسلمين - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٣٠
آفريدگار دانا و توانا مؤمن مىسازد. هنگامى كه خدا را شناختى و به وجودش ايمان آوردى، اسلام به تو تعليم مىدهد كه: «خدا از رگ گردن انسان نزديكتر است.» «١» بسيارى از سادگىها و محاسن اسلام، چه در قسمت عقايد و عبادات و چه در قسمت معاملات و اخلاق و روابط و غير آن، باعث گرديد كه نسبت به اسلام معتقد گردم ...» «٢» اصل معاد اعتقاد به اصل «معاد» نيز از اصول بنيادين اسلام است كه قرآن آن را همانند اصل «توحيد»، با استدلال و اقناعِ عقل و وجدان و با روشنترين دلايل اثبات نموده و كوشيده تا انسان زنجير تقليد را بگسلد و از مرحله ظن و پندار برهد و به معرفت يقينى برسد. در اين مسير، گاهى از پديدههاى مادى سود جسته و به نمونههاى گويايى از طبيعت پرداخته، آينده روشن و حيات مجدد انسان را با تجديد حيات گياهان مقايسه كرده و از زمستان و بهار و مرگ و حيات زمين دليل آورده است:
«زمين را (در فصل زمستان) خشك و مرده مىبينى، اما هنگامى كه آب باران بر آن فرو مىفرستيم، به حركت درمىآيد و مىرويد و از هر نوع گياهان زيبا مىروياند. اين به دليل آن است كه (بدانيد) خداوند حق است و او است كه مردگان را زنده مىكند و بر هر چيزى توانا است و اينكه رستاخيز آمدنى است و شكى در آن نيست و خداوند تمام كسانى را كه در قبرها هستند، زنده مىكند.» «٣» گاهى نيز از زندگى عينى و محسوس بهره برده، خواب و بيدارى را از مظاهر قيامت و نمونهاى از مرگ و حيات معرفى كرده است:
«خداوند ارواح را به هنگام مرگ قبض مىكند و ارواحى را كه نمردهاند نيز به هنگام خواب مىگيرد؛ سپس ارواح كسانى كه فرمان مرگشان را صادر كرده است، نگه