قرب امام حسين (ع) و يارانشان نزد خدا، به سبب اين واقعه، مى‌نويسد: اگر لزوم پيروى از سنّت در پوشيدن لباس عزا و سوگوارى بر واقعه عاشورا نبود، هر آينه ما در برابر اين نعمت بزرگ جامه‌هاى سرور و شادى مى‌پوشيديم.

لؤلؤ و مرجان‌

«لؤلؤ و مرجان در شرط پلّه اوّل و دوم روضه‌خوان»، آخرين اثر حسين نورى طبرسى معروف به محدّث نورى (١٢٥٤- ١٣٢٠ ه. ق.)، محدّث و عالم شيعه «حوزه نجف»، است كه در سال ١٣١٩ ه. ق. به زبان فارسى و با موضوع آداب منبر، از جمله اخلاص و صدق نوشته شده است.

محدّث نورى اين كتاب را با هدف مقابله با جريان داستان‌سرايى و در انتقاد از رواج روايات دروغ درباره واقعه عاشورا در عصر خود تأليف كرده است.

وى همچنين از اهل علم هم به سبب سكوت و مسامحه در مقابل تحريفات روضه‌خوان‌ها انتقاد كرده است. لؤلؤ و مرجان، اوّلين كتابى است كه با رويكرد آسيب‌شناسانه و در موضوع اصلاح روضه‌خوانى‌ها توسط يك عالم شيعه نوشته شده و الهام‌بخش آثار مشابه و اقدامات اصلاحى بعد از خود بوده است.

مُثير الاحزان‌

«مُثير الاحزان و مُنير سبل الاشجان» كتابى تاريخى به زبان عربى و با موضوع گزارش واقع عاشورا و شهادت امام حسين (ع) اثر نجم الدّين جعفرين محمّد معروف به ابن نما (؟- ٦٨٠ ه. ق.)، عالم و فقيه شيعه قرن هفتم قمرى است.

مثيرالاحزان سه بخش يا مقصد دارد: بخش اوّل، گزارش آغاز قيام امام حسين (ع) تا ورود به كربلا؛ بخش دوم، شرح رخدادهاى روز عاشورا و بخش سوم، بيان وقايعى است كه پس از شهادت آن حضرت رخ داد.

مثيرالاحزان كتابى مختصر در حجم حدود ١٠٠ صفحه است و مى‌توان آن را نخستين يا يكى از نخستين مقاتل كوتاه به حساب آورد.

مَعالى السّبطين‌

«معالى السّبطين فى احوال الحسن و الحسين (ع)» اثر محمّد مهدى حائرى مازندرانى (١٣٠٠- ١٣٨٥ ه. ق.)، واعظ شيعه قرن چهاردهم، ساكن «كربلا»، كتابى است به زبان عربى در دو جلد و با موضوع زندگانى و فضايل امام حسن (ع) و امام حسين (ع). كتاب دو قسمت را شامل مى‌شود؛ قسمت نخست كه حجم كمى دارد و به شرح مختصر زندگى امام حسن (ع) و قسمت دوم كه اغلب مطالب جلد اوّل و دوم را دربرمى‌گيرد، به شرح تفصيلى زندگى امام حسين (ع) اختصاص‌يافته است.

مقاتل الطّالبيين‌

«مقاتل الطّالبيين» كتابى است به زبان عربى با موضوع شرح زندگى ٢١٦ نفر از سادات و خاندان ابى‌طالب كه كشته‌شده‌اند يا عمرشان در زندان به سرآمده است. مؤلّف كتاب، علىّ بن الحسين ابوالفرج اصفهانى (٣٥٦/ ٣٥٧ بعد از ٣٦٢- ٢٨٤ ه. ق.)، اديب و مورّخ احتمالًا زيدى است. ابوالفرج اصفهانى اين كتاب را به زبان عربى و ظاهراً در دوره جوانى خود، در جمادى الاوّل ٣١٣ ه. ق. نوشته است.

در مقاتل الطّالبيين، مؤلّف به هر يك از كشته‌شدگان آل ابى‌طالب مدخلى اختصاص و ذيل هر نام، چند خط يا گاهى چند يا چندين صفحه درباره آن فرد و نحوه كشته شدنش توضيح داده است.

مقتل الحسين (ع)

«مقتل الحسين (ع)» اثر لوط بن يحيى ازدى معروف به ابومخنف (ح ٩٠- ١٥٧ ه. ق.)، از نخستين گزارش‌ها از قيام و شهادت امام حسين (ع) است. اين مقتل حدود ٦٠ يا ٧٠ سال بعد از واقعه عاشورا و به زبان عربى نگاشته شده است. ابومخنف، در اين كتاب، روايات را با يك يا دو واسطه و در مواردى بى‌واسطه از شاهدان و حاضران در عاشورا، بدون هيچ اظهار نظرى از خود، نقل كرده است.