ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ٣٣ - كُمِيت اسدى
كسايى
مجدالدّين ابوالحسن كسايى مروزى (٣٤١ ه. ق.- ٣٩٠ ه. ق. مرو)، از پيشگامان شعر فارسى است كه در اواخر دوره سامانيان و اوايل دوره غزنويان مىزيست. وى كه از شعراى دربار سامانى بوده و در مدح اميران و وزيران شعر مىسرود، در سالهاى پايانى عمر، به سرودن شعر در مدح و رثاى اهل بيت (ع) پرداخت. كسايى را در شعر، پيرو رودكى و پيشرو ناصرخسرو دانستهاند. ديوان اشعار او تا نيمه دوم قرن ششم موجود بوده است. مؤلّف كتاب «نقض»، كه ديوان او را در اختيار داشته، مىنويسد: همه ديوان او مدايح و مناقب حضرت مصطفى (ص) و آل او است.
امروز تعداد اندكى از اشعار او در قالبهاى قصيده، رباعى و قطعه باقى مانده است كه از نظر موضوع مىتوان آنها را به سه دسته مدح و منقبت، وصف طبيعت و نصيحت و اندرز تقسيم كرد.
كسايى را نخستين شاعر شيعه دانستهاند كه درباره واقعه عاشورا و در رثاى امام حسين (ع) به زبان فارسى شعر سروده است. او خود براى اين قبيل سرودههايش، تعبير مقتل را به كار برده است:
|
دست از جهنّم بشويم، عزّو شرف نجويم |
مدح و غزل نگويم، مقتل كنم تقاضا |
|
|
ميراث مصطفى را، فرزند مرتضى را |
مقتول كربلا را، تازه كنم تولّا[١] |