«التّنزيه فى اعمال الشبيه»- كه به اختصار «التّنزيه» خوانده مى‌شود- كتابى است به قلم سيّد محسن امين (١٣٧١- ١٢٨٤ ه. ق.)، فقيه و مورّخ شيعه لبنانى كه به زبان عربى با موضوع نقد برخى رسوم عزادارى شيعيان نگاشته شده است.

يكى از دغدغه‌هاى امين به گواه آثارش، حذف خرافات و بدعت‌ها از مراسم عزادارى بوده است. او با همين هدف، كتاب «المجالس السّنيه» را با موضوع شهادت امام حسين (ع) و ديگر امامان شيعه (ع) تأليف كرد و در آن، ضمن تأكيد بر جايگاه عزادارى، از برخى از رسوم عزاداران كه متضمّن خودزنى است، انتقاد كرده است. در پاسخ به اين انتقاد، عبدالحسين صادق عاملى (؟- ١٣٦١ ه. ق.) كتاب «سيماء الصِلحاء فى اثبات جواز اقامة العزاء لسيّدالشّهداء» را در سال ١٣٤٥ ه. ق. نگاشت. يك سال بعد، در محرّم سال ١٣٤٦ ه. ق. امين، «التّنزيه» را در پاسخ به آن كتاب تأليف كرد كه نخستين‌بار در سال ١٣٤٧ ه. ق. در «صيدا» در «لبنان» منتشر شد ...

الدَمعة الساكبة

«الدّمعة الساكبة» كتابى است درباره چهارده معصوم (ع) اثر محمّدباقربن عبدالكريم دهدشتى بهبهانى نجفى (؟- ١٢٨٥ ه. ق.، نجف). در يكى از زيارت‌نامه‌هاى امام حسين (ع)- كه مجلسى آن را در «بحارالانوار» آورده است و اشاره كرده كه در اصل به خطّ شهيد اوّل بوده است- عبارت السّلام عليك يا صاحب الدّمعة الساكبة آمده است و احتمالًا نام كتاب هم از اين عبارت گرفته شده است ...

الفتوح‌

«الفتوح» اثر ابومحمّد احمدبن على، معروف به ابن اعثم كوفى (؟- ح ٣٢٢- ٣١٤ ه. ق.)، مورّخ، محدّث و شاعر سنّى متمايل به شيعه، يكى از منابع مهمّ تاريخ اسلام به زبان عربى است. براى اين كتاب، نام‌هاى ديگرى از جمله «تاريخ فتوح» و «فتوحات الشّام» هم ذكر شده است. روش تاريخ‌نگارى ابن اعثم، روش تركيبى، يعنى آوردن ماحصل استنباط شخصى خود از مجموع گزارش‌هاى منابع متقدّم است. به همين دليل او كمتر نام راويان اخبار را ذكر كرده است. ابن اعثم در اين كتاب، از بيان داستانى در گزارش وقايع بهره گرفته است؛ روشى كه پس از او، توسط مورّخان بعدى، از جمله در نگارش كتاب‌هاى مقتل عاشورا استفاده شده است. تنها نسخه شناخته شده اين كتاب- كه نخستين‌بار در «حيدرآباد دكن هند» و در هشت جلد به چاپ رسيده- از سقيفه شروع شده و تا پايان خلافت مستعين، خليفه عبّاسى را دربر مى‌گيرد.