لاميه و ميميه) شهرت دارند. اين اشعار كميت، مقبول اهل بيت (ع) بوده و روايات بسيارى از ايشان در تأييد كميت و تمجيد اشعارش نقل شده است؛ از جمله روايت شده است كه وقتى كميت قصيده ميميه‌اش را نزد امام سجّاد (ع) خواند، امام به او فرمودند: «پاداش تو در توان ما نيست ... امّا خداوند در جبران كار تو تواناست.» و نيز در جاى ديگرى درباره او دعا كردند: «خداوندا! او را سعادت‌مند زنده بدار و با شهادت بميران!»

مشهور است كه امام باقر (ع) نيز در حقّ او اين دعا را فرمودند: «همواره تا زمانى كه از خاندان ما دفاع مى‌كنى، مؤيّد به روح القدس باشى!»

همچنين از امام صادق (ع) منقول است كه در حقّ او فرمودند: «خدايا! گذشته و آينده كميت را ببخش و از نهان و آشكار او درگذر و به او قدر عطا كن تا راضى شود!»

كميت پس از سرودن هاشميّات، مورد تعقيب بنى‌اميّه قرار گرفت و توسط خالد بن عبدالله قسرى‌، حاكم عراق، به زندان افتاد.

خليفه وقت، هشام بن عبدالملك نيز حكم قتل او را صادر كرد؛ امّا كميت با ترفندى، پيش از رسيدن حكم خليفه از زندان گريخت و به مدينه رفت. در آنجا با اجازه امام باقر (ع)، اشعارى از روى تقيّه در مدح هشام سرود و به «دمشق» رفت و آن اشعار را براى خليفه خواند. گرچه با اين كار، هشام او را عفو كرد و كميت توانست به كوفه برگردد، امّا چندى بعد و پس از آنكه اشعارى در هجو خالد قسرى سرود، مورد حمله جمعى از لشگريان قرار گرفت و بر اثرخونريزى ناشى از حمله درگذشت.

ديوان اشعار كميت را پس از او، اصعمى‌ و ابن سكّيت‌ گردآورى كردند. اين ديوان نخستين بار در سال ١٩٠٤ م. در «ليدن هلند» به چاپ رسيد.[١]

محتشم كاشانى‌

كمال الدّين على بن احمد ملقّب به‌ شمس الشّعرا و مشهور به‌ محتشم كاشانى‌ (٩٠٥ ه. ق. كاشان- ٩٩٦ ه. ق. كاشان)، از قصيده‌سرايان و مرثيه‌سرايان مشهور دوره صفويّه است. وى در جوانى، به مطالعه علوم دينى و ادبى معمول زمان خود پرداخت و از همان سنين، سرودن شعر را آغاز كرد. استاد وى، صدقى استرآبادى‌ بود. او بعدها خود نيز شاگردانى، چون‌ تقى الدّين كاشانى‌، نوعى خبوشانى‌ و ظهورى ترشيزى‌ تربيت كرد.

محتشم پيش از شاعرى، به بزّازى و بافندگى اشتغال داشت و بيشتر دوره زندگى خود را در «كاشان» گذراند. او در شعر، از پيروان سبك وقوع به شمار مى‌رفت و به سبب قوّت اشعارش توانست به دربار شاه تهماسب اوّل‌ راه يابد. علقه‌هاى مذهبى محتشم و نيز سياست شاهان صفوى در راستاى ترويج تشيّع، وى را به سرودن اشعارى در مدح و رثاى امامان شيعه سوق داد. مشهورترين اين سروده‌ها، تركيب‌بند دوازده بندى او در رثاى واقعه عاشوراست كه شهرت بسيارى يافت و مورد تقليد شاعران بسيارى واقع شد. به همين دليل محتشم را پدر مرثيه‌سرايى عاشورايى لقب داده‌اند.[٢]

مُفتَقَر

محمّد حسين غروى اصفهانى‌ مشهور به‌ كمپانى‌ به متخلّص به‌ مفتقر (١٢٩٦ ه. ق. كاظمين- ١٣٦١ ه. ق. نجف)، به معنى درويش، از عرفا و فقهاى معاصر شيعه است. پدرش‌ محمّدحسن اصفهانى‌، مشهور به‌ معين التّجار، بازرگان و صاحب يك شركت حمل و نقل بود. به همين دليل او و خانواده‌اش به كمپانى شهرت يافته بودند؛ امّا اين نام، خوشايند وى نبود و به جاى آن، تخلّص مفتقر را برگزيد. مفتقر مقدّمات دورس حوزوى را در «كاظمين»، نزد استادانى از دو خاندان «آل ياسين» و «آل صدر» آموخت و در سال ١٣١٦ ه. ق. وارد «حوزه علميّه نجف» شد. در نجف فلسفه را از محمّدباقر اصطهبانى‌ و احمد شيرازى‌ و فقه و اصول را از فقيه فشاركى‌، آقارضا همدانى‌ و آخوند خراسانى‌ آموخت و به رتبه اجتهاد دست يافت. مفتقر شاگردان بسيار تربيت كرد كه‌ سيّد محمّدهادى ميلانى‌، سيّد حسين بروجردى‌، سيّد محمّد حجّت كوه‌كمره‌اى‌، سيّد ابوالقاسم خويى‌، سيّدمحمّد حسين طباطبايى‌ و محمّدتقى بهجت‌ از آن جمله‌اند.

او در اصول، فقه و فلسفه داراى تأليفات بسيارى است كه از آن جمله «ذخيرة العباد» (رساله عمليّه)، «تحفة الحكيم»، «الاصول على‌