ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ٦٠ - اكونوميست خاورميانه؛ اوّل قربانى تغييرات آب و هوايى و سپس جنگ
اكونوميست: خاورميانه؛ اوّل قربانى تغييرات آب و هوايى و سپس جنگ
اين نشريه انگليسى روز دوشنبه، ١١ مردادماه ١٣٩٥ در گزارشى تفسيرى نوشت:
تا دهه ١٩٧٠ م. آب و هواى شهر «بصره عراق» همچون جنوب اروپا بود. بصره داراى كانالهاى فراوان آب بود و از اين بابت، عراقىها اين شهر را «ونيز خاورميانه» لقب داده بودند.
رودخانه «شطّ العرب» زمينهاى باتلاقى فراوانى را آبرسانى مىكرد و در دهه ١٩٧٠ م. پارهاى از ١٠ ميليون نفر نخل كه خرماهاى آنها به عنوان بهترين خرماى جهان شناخته مىشدند، آبيارى مىكرد.
امّا عواملى متعدّد نظير جنگ، آب شور تراوش شده از دريا به اين زمينها، سدهايى كه بر روى رودخانه شطّ العرب ساخته شد و نيز عملياتهاى اكتشاف نفت باعث شد تا زمينهاى زراعى منطقه خشك شود و كشاورزان مجبور شدند زمينهايشان را ترك كنند و متحمّل خساراتى جبران ناپذير شوند.
اغلب تالابها و باغستانها امروز به بيابان تبديل شدهاند. عراق اينك هر سه روز يك بار شاهد توفان ريزگرد است.
در اين ماه، دماى بصره به ٥٣ درجه سانتيگراد رسيد كه بالاترين دماست. فقط «كويت» و «درّه مرگ كاليفرنيا» اين ركورد حرارتى را شكستهاند.
جما شفرد از كاركنان برنامه هشدار سريع و برنامه محيط زيست سازمان ملل در اينباره توضيح داده است: تحليل دادهها و مفروضات نشان مىدهد كه از دهه ١٩٧٠ م. فركانس و تناوب اوج گرما شاهد افزايش بوده و روزها و شبهاى خنك تابستان كاهش يافته است.
تغييرات آب و هوايى در سطح كره زمين باعث ملايم شدن زمستانها شده است؛ امّا برخلاف آن، در خاورميانه اين اتّفاق به گونهاى ديگر رخ داده و تابستانهايى گرمتر را به وجود آورده است؛ حتّى در لبه غربى خاورميانه كه هوا نسبتاً خنكتر است، دما به طور مثال در كشور «مراكش» در تابستان امسال به ٤٧ درجه سانتيگراد هم رسيد.
پيشبينى شده است تا پايان قرن حاضر، اوج گرما در طول روز، تا ٧ درجه بالاتر برود.
كار مطالعاتى ديگر انجام گرفته در سازمان ملل، پيشبينى كرده است كه تا پايان قرن، وزش توفانهاى شن در عراق، از ١٢٠ مورد در سال، به ٣٠٠ مورد در سال، افزايش خواهد يافت.
منطقه خاورميانه در مقايسه با گذشته، مكانيسم چندانى براى مقابله با تغييرات آب و هوايى پيشبينى شده و سازگار كردن خود با آن ندارد.
طبق آمار و ارقام سازمان ملل، رشد بىرويه جمعيت، عمده منابع آبى منطقه را بلعيده و سبب شده است دو سوم كشورهاى «شبه جزيره عربى» و «هلال حاصلخيز»، فاقد حدّاقل زمين حاصلخيز براى بقاى نوع بشر باشند.
اينگونه كه پيش مىرود، شهر «صنعاء»، پايتخت «يمن» تا سال ٢٠١٩ م. يا شايد زودتر، ديگر آبى براى مصرف كردن نداشته باشد. در شهر «تعز» در ٢٦٠ كيلومترى جنوب صنعاء، سفرههاى آب مدّتهاست كه به كف رسيده است.
در جنوب عراق، براى مقابله با گرماى شديد هوا در بعضى از خانهها دستگاه خنك كننده وجود دارد؛ امّا برق شهر روزانه ١٦ ساعت قطع