معرفت امام دو جنبه دارد. امام از عالم غيب آمده است. خدا در «سوره مباركه بقره» مى‌فرمايد كه كتاب قرآن براى هدايت متّقين است. متّقين كسانى هستند كه به غيب ايمان دارند. در مورد غيب، تفاسير زيادى آمده و در بعضى روايات، به وجود امام عصر (عج) تعبير شده است. امام حقيقتى است كه از عالم غيب در عالم ما ظهور پيدا مى‌كند و در غالب بشر، خلق مى شوند. بنابراين امام يك جنبه جسمانى و بشرى و يك جنبه باطنى دارد ....

در حقيقت، آنچه كه امام را امام مى‌كند، روح اوست. اين است كه مسجود ملائكه است كه فرمودند:

«فَإِذاسَوَّيْتُهُ وَ نَفَخْتُ فِيهِ مِنْ رُوحِي فَقَعُوا لَهُ ساجِدِينَ‌؛[١]

[خدا به ملائكه فرمود كه‌] وقتى من از روحم در او دميدم، شما سجده كنيد.»

لذا آنكه مقام خلافت اللّهى دارد و طريق قرب ملائكه است و آنها با تواضع در مقابل او به قرب الهى مى‌رسند و به اصطلاح، صراط و راه توحيدى ملائكه است و آنها بايد از معبر ولايت او عبور كنند تا به توحيد برسند، همين حقيقت روح است كه در او دميده شده است و همين است كه مغفول ابليس واقع شد.

وقتى به ابليس گفتند كه به آدم سجده كن، گفت:

«قالَأَنَا خَيْرٌ مِنْهُ خَلَقْتَنِي مِنْ نارٍ وَ خَلَقْتَهُ مِنْ طِينٍ‌؛[٢]

كه من از آتش هستم؛ ولى او از خاك است؛ يعنى اين [ابليس‌] روح را نديد؛ در حالى‌كه [فرمان‌] سجده به روح بود [نه به جسم؛ چنان‌كه ابليس گمان مى‌كرد]. پس اين جنبه روحى امام است كه مقامات امام را دارد.[٣]

چنانچه تقدّم روحى و نورى خلقت امام در هستى‌شناسى ولايى درك شود و مؤمن به مقام عظماى خليفةاللّهى ائمّه دين (ع)، پى ببرد، درمى‌يابد كه ضرورتاً خليفه بر حق، واجد عالى‌ترين درجه از صفات كمالى، پس از خداوند متعال، نسبت به صفات موجود در جميع مخلوقات ديدنى و ناديدنى است و اين درجه از كمالات روحى و ملكات نفسانى، به اذن الله او را مستعدّ مقام ولايت و امامت بر جميع مخلوقات نموده است و لاجرم، آن خليفه صاحب اختيار و منصوب، صاحب شئونى خاص و خدادادى است و بدون داشتن آن شئون، امكان هدايت و رهبرى جوامع بشرى تا سر منزل مقصود و گذر دادن آنان از همه گردنه‌ها و عقبه‌هاى فرارو وجود ندارد.

بر مسلمانان مؤمن، فرض و واجب است كه امام را با اين شئون بشناسند و درباره‌اش مؤمن باشند. از حضرت امام على (ع) نقل شده‌