سخن گفتن در مورد شخصيت امام صادق (ع) كه ششمين نور امامت در ميان دوازده ائمه اطهار بزرگوار (ع) هستند و از سلاله اهل بيت پيامبر گرامى اسلام (ص) كه خداوند ايشان را از هرگونه رجس و آلودگى پاك گردانيد و رسول خدا بر جانشينى ايشان بعد از خود تصريح نموده‌اند، امر دشوارى است و جز با ذكر مثال از سخن بزرگان عرصه علم و تحقيق ميسّر نمى‌گردد؛ اگرچه با اين تعاريف هم نمى‌توان به كنه شخصيت ايشان دست يافت و به مراتب و جايگاه عظيم آن حضرت واقف شد. در اين مجال، نمونه‌هايى از آنچه كه پيرامون شخصيت اين امام همام كه درود و سلام خداوند بر او باد گفته شده، تقديم شما خوانندگان محترم مى‌كنيم:

منزلت و مرتبت امام صادق (ع) نزد بزرگان‌

مالك بن انس مى‌گويد ١: هيچ چشمى نديده است و هيچ گوشى نشنيده است و به قلب هيچ بشرى خطور نكرده است كه فردى از جهت علم و عبادت و ورع برتر از جعفربن محمّد صادق (ع) باشد. در مدّتى كه به خانه ايشان آمد و شد داشتم، او را نديدم؛ جز اينكه در يكى از اين سه حالت به سر مى‌برد: يا نماز مى‌خواند يا روزه‌دار بود يا به تلاوت قرآن مشغول بود و من نديدم كه ايشان بدون وضو و طهارت حديث نقل كند. ٢

ابوحنيفه‌ ٣ مى‌گويد: «من فقيه‌تر و داناتر از جعفربن محمّد نديده‌ام (او داناترين فرد امّت است). ٤ و نيز مى‌گويد: اگر جعفربن محمّد نبود، مردم احكام و مناسك حجّشان را نمى‌دانستند. ٥

ابن حجر از اسحاق بن راهويه نقل مى‌كند و مى‌گويد: به شافعى گفتم: جايگاه جعفربن محّمد نزد تو چگونه است؟ شافعى پاسخ داد كه او «ثقه»، يعنى مورد اعتماد و اطمينان كامل من است. ٦

ابن حبّان‌ ٧ مى‌گويد: جعفربن محّمد از بزرگان اهل بيت رسول خدا است و از جهت فقه، علم و فضل مقام بالايى دارد و به سخنش محتاج و نيازمنديم.

عبدالرّحمن بن ابى حاتم رازى‌ ٨ مى‌گويد: شنيدم كه پدرم مى‌گفت: جعفربن محمّد از افراد ثقه (مورد اطمينان) است كه از كسى همانند او سوال نمى‌شود. ٩

منصور دوانيقى مى‌گويد: ١٠ همانا جعفربن محمّد كسى بود كه خداوند در موردش فرموده: «سپس اين كتاب را به كسانى از بندگان خود كه برگزيديم به ميراث داديم.» ١١ و از برگزيدگان خداوند و از سابقان و پيشتازان كارهاى خير بود. ١٢

ابوحاتم، محمّد حيان‌ ١٣ مى‌گويد: ايشان از سادات اهل بيت (ع) در فقه و علم و فضل بود. ١٤

ابوعبدالرّحمن محمّد سلمى‌ ١٥ مى‌گويد: جعفربن محمّد سرآمد تمام هم‌رديفان خود از اهل بيت (ع) بود؛ چرا كه او داراى علم بسيار و زهد فراوان در دنيا و ورع تام از شهوات و ادب كامل در حكمت بود. ١٦

ابونعيم احمدبن عبداللّه‌ ١٧ مى‌گويد: يكى از آنها امام ناطق، ابوعبدالله جعفربن محمّد صادق (ع) است كه به عبادت و خشوع اقبال كرده و كناره‌گيرى را ترجيح داده و از رياست و اجتماع دورى مى‌جست. ١٨

و شهرستانى به نقل از سلمى مى‌گويد ١٩: جعفربن محمّد مدّتى در «مدينه» اقامت كرد و به شيعيان منسوب به خود، نفع فراوان رسانده و بر دوستداران اسرار علوم را بيان نموده است. سپس به «عراق» آمد و مدّتى در آنجا اقامت كرد و خود را براى امامت عرضه نكرد. او با هيچ‌كس در امر خلافت نزاعى نداشت و البتّه كسى كه در درياى معرفت غوطه‌ور است، طمع به امرى نمى‌كند و كسى كه به قلّه حقيقت رسيده باشد، از افتادن نمى‌ترسد. ٢٠

ابوالفتح محمّدبن محمّد حافظى‌ ٢١ در فصل الخطاب مى‌گويد: علما به امامت و جلالت او اتّفاق نموده‌اند. ٢٢