ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ١١ - عمر با بركت
كه به شما مىدهم با شش تا نسخه آن مقابله كنيد، ما هم با آنها مقابله كرديم.
\* موعود: يك اشارهاى هم به كتاب «غيبت» نعمانى كه آن را احيا فرمودهايد داشته باشيد و در مورد ويژگيهاى خود كتاب و مؤلف، لطفا توضيح بدهيد، چون نعمانى به نسبت مؤلفين ديگر شيعه ناشناختهتر است. مردم با شيخ طوسى و شيخ صدوق بيشتر آشنا هستند اما نعمانى را كمتر مىشناسند، لطفا از جايگاه كتاب غيبت نعمانى در مجموعه معارف مهدويتبفرماييد.
استاد غفارى: نعمانى از شخصيتهاى بزرگ و شاگردان كلينى است، نعمانى، نسخهاى از كتاب «كافى» را براى مرحوم كلينى قرائت كرده و با نسخه خود كلينى مقابله كرده است. در همين «كافى» هايى كه الان چاپ شده است در بخشهايى از آن احاديثى وجود دارد، كه در ذيل آنها گفته شده است. در نسخه نعمانى اين حديث هست در نسخههاى ديگر نيست. نعمانى و چند نفر ديگر از شاگردان كلينى هستند كه در مقدمه كافى ذكر شدهاند. نعمانى از آنهاى ديگر جلوتر است از نظر فهم و فراست و فكر جلوتر است. نعمانى مسافرت كرده و رفته استشامات و در آنجا ظاهرا در مقدمه «غيبت» مىنويسد: «كه وقتى به لبنان رفتم، در اواخر عمرم از من تقاضا كردند راجع به حضرت ولى عصر، عليهالسلام، مطالبى را نقل كنم و بنويسم من هم كتابخانهاى همراهم نبود اما آنچه كه مىدانستم راجع به حضرت صاحب، آنها را نقل كردم؛ از اصل بحثخود امامت تا وقتى كه حضرت مىآيد و ظهور مىكند چه اعمالى انجام مىدهد و آنجا چه مىشود، و دنيا چطور مىشود». كتاب غيبت نعمانى كتاب بسيار خوبى است و من هم آن مقدارى كه امكان داشته است آن را تصحيح كردهام و پسرم هم ترجمهاش كرده است.
علىاىحال اين كتابها درجه اول كتابهايى است كه مربوط به حضرت مىشود يعنى اصلا اصول است اگر كتابهايى ديگر تا قرن پنجم، ششم، هفتم، هشتم نوشته شده است آنها اصل است. اينها اگر مغاير با آنهاستبايد در اينها حرف زد، آنها اساس هستند.
\* موعود: اگر بخواهيد مقايسهاى داشته باشيد بين «غيبت» شيخ طوسى و غيبت نعمانى از جهت اتقان مطالب كدام يك را ترجيح مىدهيد؟ از نظر زمان تاليف كه ظاهرا غيبت نعمانى زودتر تاليف شده است.
استاد غفارى: غيبتشيخ طوسى غيبت كلامى است، يعنى مانند ديگر كتابهاى كلامى، موضوعات مرتبط با حضرت مهدى و غيبت را مطرح و براى اثبات آنها استدلال مىكند. كتابهاى ديگر تنها نقل روايات مىكنند، شيخ طوسى عناوينى را كه مطرح كرده آن وقت اخبارش را آورده است، در واقع دارد برهان مىآورد به آن مطالبى كه شيعه معتقد است. يعنى از معصومين و رسول خدا برهان مىآورد، يعنى وقتى مىگويد اينها معتقدند كه وقتى مىآيد چنين مىكند آن وقتبرهانش را از اخبار نقل كرده است. آن عنوانهايى كه در غيبتشيخ طوسى است عنوانهاى خيلى علمى و درجه بالاست، يعنى دانشمندان روى اين عناوين كار مىكنند همهشان همينطور هستند، شيخ مفيد هم همين طور استشيخ مفيد آن اشكالهايى را كه گرفته شده، رفع كرده است، او در كتاب «غيبت» خود مطالب را به صورت برهانى و استدلالى آورده است و اينها همه قابل استفاده است.
\* موعود: يكى ديگر از كتابهايى كه شما احيا كردهايد كتاب «البرهان فى علامات مهدى آخرالزمان» متقى هندى است؛ با توجه به اينكه اين كتاب از كتب اهل سنت استبفرماييد چه انگيزهاى باعثشد كه اقدام به تصحيح آن كنيد؟
استاد غفارى: «البرهان فى علامات مهدى آخرالزمان» با آن پانوشتهايى كه من بر آن نوشتهام براى آنكه اثبات كنم كه اين را كه على متقى هندى در قرن دهم دارد مىگويد