ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ٢٥ - ج) تناسب محيط با زندگى منتظران
هويت امتى مسلمان و شيعه و منتظر و آماده ظهور حضرت مهدى، عليهالسلام، عمل نمايد.
ب) هدايت ساكنان
امروزه علاوه بر كشف تأثير اصول و ارزشهاى فرهنگى بر شكلگيرى شهر، تأثيرات كالبد و سازمان فضايى شهر و ساختمان بر انسان و رفتارهاى او، امرى محرز و پذيرفته شده است. درنتيجه مىتوان گفت كه شهر منتظران بايستى هدايتگر جامعه به سمت اصول و ارزشهاى فرهنگى از طريق تذكر مداوم ارزشها،[١] عبرت دادن،[٢] تكيه بر ابعاد معنوى حيات،[٣] و رعايت اصول جهانى (تعادل، هماهنگى، وحدت و ...) طبق تعاريفى باشد كه تفكر شيعى از آنها ارايه مىنمايد.
اصل هدايت آنچنان اهميت دارد كه قرآن كريم مايه هدايت انسانها (متقين) ناميده شده است[٤] و اصولًا ارسال رسل جملگى براى هدايت انسان بوده است، و حتى يكى از اسامى مقدس امام زمان، عليهالسلام، يكى از مشتقات آن (مهدى، هدايتشده، ارشادگرديده) مىباشد. در راستاى دستيابى به اين هدف والا، استفاده از همه ابزار و وسائل مشروع امرى ضرورى و واجب است. يكى از مهمترين آنها نشانههايى است كه عامل هدايت انسان بوده و متذكر او به اصول حياتش مىباشند و اين نشانهها هم نشانههاى معنوىاند و هم نشانههاى مادى. چنانچه حضرت على، عليهالسلام، مىفرمايد:
پس از اسلام ستونهايى است كه پايه آنها را خداوند در حق كار گذارده است ... و نشانهاى كه روندگان به آن راه مىجويند، و علامتهايى كه به آنها راه يافته مىشود.[٥]
و در جاى ديگرى مىفرمايد:
در اطراف زمين راههاى گشاده باز كرد و در ميان راهها براى روندگان علامات و نشانههايى براى يافتن راه و گريز از گمراهى برپا نمود.[٦]
بنابراين مىتوان گفت يكى از عواملى كه مىتواند به عنوان عامل هدايت انسان ايفاى نقش كند محيط مصنوع است. همانگونه كه ارزشهاى برآمده از فرهنگ جامعه در شكل دادن محيط نقش دارند، محيط نيز بر انسان و رفتار او و بر تمايلات و انتخاب روش زندگىاش تأثير دارد. براى نمونه شهر سراسر تبليغات، آنهم از نوع مادى و تهييجكننده براى مصرف، شخص را به سمت مصرف گرايى سوق مىدهد. شهرى كه ابنيهاش هركدام نشانهاى است از تشخص طلبى و فردگرايى، اهلش را به سمت منيت، خودنمايى و ريا مىخواند و ... وبالعكس مدينه متشكل از اجزاى متجانس و متعادل، مدينهاى متوازن و با اجزاى هماهنگ و مدينهاى با مقياس انسانى، مردم را به سمت وحدت و تعادل فرا مىخواند.[٧]
ج) تناسب محيط با زندگى منتظران
محيط زندگى انسان همواره به عنوان يكى از تجليات ويژگيهاى يك تمدن و بالاخص مختصات فرهنگى آن شناخته شده و اكثريت قريب به