ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ٢٤ - الف) اعلام هويت
ارض بناميم.
مهمترين عنصر از عناصر سهگانه تمدنها، عنصر سوم (جهان بينى) است، و همين عنصر است كه در تماس و برخورد تمدنها مورد گفتگو (تأييد، تكذيب، تعديل، تقليد و ...) قرار مىگيرد. و باز، جهان بينى است كه اهداف و خطمشىها و سياستها را مشخص مىنمايد و با عنايت به پذيرش جهانى تأثير فرهنگ و جهان بينى بر كالبد و سيماى محيط زندگى و اثر متقابل محيط بر انسان، تمركز اصلى مقاله بر تأثير جهان بينى بر مدينه منتظران و ويژگيهاى آن متوجه خواهد بود.
علت ديگرى كه توجه به دريافت ويژگيهاى مدينه منتظران را ضرورى مىنمايد اين است كه در مورد دوعنصر ديگر جامعه منتظران ظهور حضرت مهدى، عليهالسلام، (يعنى جهان بينى و انسانهاى منتظر) بسيار سخن رفته است. ضمن آنكه طى قرون متمادى، و بويژه در سده اخير كه تهاجم همهجانبه (و بويژه تهاجم فرهنگى) دشمنان اسلام بسيار شديدتر بوده، هرگاه كه يكى از اين عناصر فوقالاشاره مورد هجمه بيگانه قرار گرفته به دليل ملموس بودن و وضوح تهاجم، همه بزرگان و علما به مبارزه (و بويژه مبارزه علمى) با آن پرداختهاند. لكن در زمينه ايجاد محيط مصنوع بدليل غيرمستقيم و نامريى بودن تهاجم نفوذ ايدهها و تفكرات بيگانه، مقابله بسيار ضعيف بوده است.
علت عمده اين امر مخفى بودن مبانى نظرى طرحها و برنامههايى بوده است كه بصورت ظاهراً علمى(scientific) وارد ممالك اسلامى شدهاند، و به علت همين مخفىبودن، اثرات نامطلوب و مخرب خود را بر جنبههاى مختلف و بويژه فرهنگ جامعه بمرور نشان داده و مردم نيز متوجه ريشه اين آثار مخرب نشدهاند.[١]
علل اهميت سيما و كالبد مدينه
برخى دلايل عمده اهميت سيماى مدينه منتظران در بيان و ترويج مفهوم انتظار عبارنتد از:
الف) اعلام هويت
اصولًا شهرها در طول تاريخ به نام تمدن و فرهنگ خويش شناخته شدهاند مثل شهرهاى بودايى، شهرهاى هندو، شهرهاى مسيحى، شهرهاى اسلامى و امثالهم. و اگر شهرهايى نيز منتسب به ممالك و اقوامى باشند (مثل شهرهاى يونانى و رمى و اينكا و مايا و ...) در اينگونه موارد نيز دقيقاً تفكر و ايدئولوژى غالب مورد توجه است و تفكر و باور غالب را يادآور مىشود.[٢]
همين امر سبب شده تا بسيارى شهرها هويتى جهانى يافته و بيانگر ارزشها و اصول و مفاهيمى خاص باشند. پس شهر مسلمين و شهر منتظران حضرت مهدى، عليهالسلام، نير بايستى هويت خاص خويش را داشته باشد و بدين وسيله علاوه بر كسب هويتى با شقوق مختلف بتواند مروج و نمايشگر ارزشهايى باشد كه بر تفكر شيعى حاكم است.
شهرها (محيط زندگى) همواره با شقوق مختلف دانش بشرى از جمله علوم و فنون و هنرها و فرهنگ و آداب و سنن ارتباطى نزديك داشته و ضمن آنكه خود از آنها متأثر بودهاند، زمينه ايجاد دگرگونى (تقويت و يا تضعيف) آنها را نيز فراهم مىآوردهاند.
اهميت شهرها در معرفى يك تمدن و همچنين تأثير آنها بر اهل شهر تا بدانجاست كه آگاهان و فرزانگان عصر حاضر دقيقاً متوجه آن بوده و به مناسبتهاى مختلف بر آن تأكيد مىنمايند. به جملات زير توجه فرماييد:
محيط اسلامى، چه افراد و چه ملتها، همواره در معرض اين دو گونه تهديد (درونى و بيرونى) قرار داشته و امروز بيش از هميشه قرار دارد. ترويج متعمدانه فساد در كشورهاى اسلامى و تحميل فرهنگ غربى كه از سوى برخى رژيمهاى وابسته نيز به آن كمك مىشود و از رفتار فردى تا شكل شهرسازى و محيط عمومى زندگى و مطبوعات و غيره را در بر مىگيرد.[٣]
با اين مقدمات، اين موضوع كه شهرها عامل معرفى يك تمدن هستند بايد مورد توجه جدى مسؤولان امر قرار گرفته، و برنامهريزى براى ايجاد و رشد و توسعه و اصلاح (وضع موجود) شهرها جهت دستيابى و ايجاد محيطى مناسب براى زندگى منتظران آغاز گردد، به نوعى كه سيما و كالبد آن به عنوان عامل