اره: در قسمت پيشين مقاله، پاسخ شهيد صدر به اين پرسش را كه چگونه ممكن است امام عصر، عليه‌السلام، از عمرى چنين طولانى برخوردار باشند؟ بيان كرديم و گفتيم كه اولًا، از نظر علمى چنين عمر طولانى امرى ممكن است. اگرچه علم بشر تا كنون نتوانسته است در عمل اين امكان را تحقق بخشد. ثانياً، اشكالى ندارد كه بگوييم طول عمر آن حضرت اعجاز الهى و به نوعى از كار افتادن قوانين طبيعى است. اما اينكه چرا خداوند با از كار انداختن قوانين طبيعى عمر طولانى به آن حضرت بخشيده است؟ پرسشى است كه در اين قسمت مقاله به پاسخ آن پرداخته مى‌شود.

اينك به پرسش دوم مى‌پردازيم كه مى‌گويد:

علت اينهمه اصرار از جانب خداوند متعال نسبت به اين شخص خاص چيست كه براى طولانى كردن عمر او قوانين طبيعى از كار بيفتد؟ چرا رهبرى آينده به كسى واگذار نمى‌شود كه مولود آينده باشد و اتفاقات و پيشامدهاى مهم روز موعود، او را بسازد و سپس به ميدان آمده و نقش خود را ايفا كند؟

به عبارت ديگر فايده اين غيبت طولانى چيست؟

بسيارى از مردم اين را مى‌پرسند و نمى‌خواهند يك جواب تعبدى بشنوند. البته ما معتقديم كه دوازده امام يك مجموعه منحصر به فرد است‌[١] كه تعويض هيچ يك از مهره‌هاى آن به هيچ وجه امكان ندارد ولى اين افراد مى‌خواهند براى اين ديدگاه يك توجيه جامعه شناختى بر اساس حقايق محسوس داشته باشند كه خودِ آن انقلاب بزرگ و فراورده‌هاى شدنى آن را تبيين كند.

بر اين اساس موقتاً از معتقدات خود نسبت به امامان معصوم‌[٢] چشم مى‌پوشيم و اين پرسش را مطرح مى‌كنيم كه: آيا ما مى‌توانيم نسبت به تغيير مورد نظر از طريق بررسى سنتهاى اجتماعى و تجربيات زندگى، چنين نتيجه بگيريم كه يكى از عوامل پيروزى و موفقيت رهبر منتظر، همين عمر طولانى است؟

جواب ما مثبت است به چند دليل، از جمله كه:

ايجاد يك دگرگونى بنيادين مى‌طلبد كه رهبرى آن در دست انسانى فوق العاده از نظر روحى باشد؛ با شناختى كامل از تواناييها و برتريهاى مكتب خود و آگاهى ژرف از ضعف نظامهايى كه بايستى منهدم كند و تمدنى نو بر ويرانه آن بسازد.

به هر مقدار كه جان و دل رهبر نظم نوين جهانى از ابتذال و پوچى تمدنى كه به جنگش برخاسته، آگاه باشد و بداند كه آن تمدن تنها يك نقطه كوچك نسبت به خط طولانى تمدن انسانى است، به همان مقدار از نظر روحى‌[٣] قدرت بيشترى براى رو در رويى و پايدارى مى‌يابد و آنقدر مى‌جنگد تا پيروزى را