اشاره: قسمت اول مقاله حاضراختصاص به نقد و بررسى ديدگاههاى سه تن از نظريه پردازان غربى؛ يعنى فرانسيس فوكوياما، مارشال مك لوهان و آلوين تافلر، در زمينه آينده جهان و جهان آينده داشت.

نقد و بررسى دو ديدگاه اول درقسمت پيشين انجام گرفت و در موردمشخصات ديدگاه سوم نيز تا حدودى صحبت شد.

در اين قسمت از مقاله ابتدا ابعادديگرى از نظريه تافلر بيان شده ودر ادامه ايرادات وارد بر اين نظريه مورد بررسى قرار خواهد گرفت.

تافلر برخى از ويژگيها را براى نظام جهانى در قرن بيست و يكم ذكرمى كند و آن را نظام جهانى از نوعى كه با مفهوم رايج و كنونى آن متفاوت است، مى خواند:

١. شناخته شدن پايان جنگ سرد غرب و شرق به عنوان نقطه آغاز اين نظام جهانى سه پاره كه ناشى از خيزش تمدنى تازه در زمين مبتنى بر توليدثروت از طريق دانش است.

٢. سر برآوردن دولت ملى (عنصراصلى نظام جهانى در قرون اخير) بامرزهاى سست كه بر خلاف گذشته مفهوم كشور يكپارچه را ندارد، بلكه موجوديتى متفاوت مثل فدراسيونهاى قبيله اى يا دولتشهرهاى موج سومى خواهند داشت. (گذار از يك نظام جهانى مبتنى بر ملل به نظامى سه رده اى- موج اول و دوم و سوم- مبتنى بر كشورها.)

٣. در سومين و تازه ترين رده نظام مذكور، قطبهاى تكنولوژى منطقه اى (مجمع الجزاير تكنولوژى پيشرفته) ايجاد مى شود.

٤. بازيگران اصلى نظام جهانى آينده، شركتهاى بزرگ فرا ملى و نيز مذاهب جهانى از اسلام تا ارتدوكس روسى- كه نفوذى رو به افزايش دارند- خواهندبود.

٥. علاوه بر دولتها، قطبهاى تكنولوژى، شركتهاى بزرگ، و مذاهب بزرگ، واحدديگرى نيز بسيار مهم خواهد بود:

سازمانهاى غير دولتى كه بعضى ازجنبشهاى سياسى فرا ملى را نيز در برمى گيرد مثل سازمان صلح سبز. البته نظام جهانى باز هم سه بخش مى شود: در جوامع موج اولى سازمانهاى فرا ملى سست است ياوجود ندارد، در جوامع موج دومى بيشتر و قويتر است، در جوامع موج سومى با شتاب بسيار فزونى مى گيرد. البته تمام كسانى كه در اين جامعه مدنى فرا مليتى عضوند، رفتارى بانزاكت يا دور از خشونت ندارند.

٦. در نظام جهانى آينده، اجزاى آن درموج اول به دليل اقتصاد تك محصولى و غير متنوع، داراى پيوستگى و ارتباطكمى با ديگران هستند و كشورهاى موج دوم به علت پيچيده تر بودن اقتصاد و ساختار اجتماعى شان، پيوندهاى متنوع ترى با جهان خارج دارند، ولى موج سوم، كشورهاى برخوردار از تكنولوژى پيشرفته را به سوى پيوستگى بيش از حد و اندازه پيش مى راند.

٧. شتاب و تندى تغيير هم در جوامع كشاورزى از همه كندتر، در جوامع صنعتى تا حدى تندتر و در جوامع درحال گذار به اقتصادهاى موج سومى، سرعتهاى الكترونيكى دارد. (سرعت مذاكره در تجارت تا تغييرات سياسى ونوآورى تكنولوژى و ساير متغيرها.)

٨. در كشورهاى موج اول، زمين، انرژى، آب (براى آبيارى)، سوخت، مواد غذايى (در زمان قحطى)، حداقل سود و بازار فروش، از ضروريات‌