روايت ديگرى كه بسيار جالب است و مسعودى‌[١] كه شيعيان وسنيان قبولش دارند آن را نقل كرده چنين است كه مى گويد: على بن حمزه وابن السراج و ابن ابى سعيد خدمت حضرت رضا، عليه السلام، مشرف شدند. على بن حمزه مى گويد: عرض كردم يابن رسول الله ما از زبان شما براى شيعيان نقل كرده ايم كه هيچ امامى ازدنيا نمى رود مگر اينكه فرزند خود رامى بيند. كه ملاحظه مى كنيد اين فقره روايت شامل امام زمان، عليه السلام، هم مى شود لكن اين را هم جواب داده اند كه اين ناظر به وقت شهادت يافوت امام، عليه السلام، است پس اين روايت نيز به اعتبار شمول و صدق برامام زمان، عليه السلام، ناظر به بعد ازظهور آن حضرت و قبل از شهادت ايشان است، و جالب اين است كه وقتى على بن حمزه اين را عرض مى كند امام هشتم مى فرمايد: اضافه كرديد الا امام زمان‌[٢] كه معلوم مى شود امام زمان، عليه السلام، درهنگام شهادت يا فرزند ندارد يا اگردارد در آن وقت حضور ندارند.

به هر صورت از مجموع روايات ذكر شده ما هيچ دليلى بر اينكه الان امام زمان، عليه السلام، زن و فرزندداشته باشد نداريم. ظاهرا اولين كسى كه صريحا به اين مطلب متعرض شده مرحوم آية الله شيخ محمد تقى شوشترى، قدس سره الشريف، است كه دربعضى تاليفاتش نوشته امام زمان، عليه السلام، بعد از ظهور اگر مجالى باشد ازدواج مى كند اما در دوره غيبت هيچ دليلى برانجام اين مساله نداريم.[٣]

پى نوشتها:

[١]. مكارم الاخلاق تاليف شيخ جليل حسن بن الفضل الطبرسى (از اعلام قرن ششم هجرى) چاپ انتشارات اعلمى، لبنان ص ١٩٦.

[٢]. همان، ص ١٩٦.

[٣]. شيخ الطائفه ابوجعفر محمدبن الحسن الطوسى (٤٦٠- ٣٨٥ ق.)

[٤]. عن المفضل بن عمر قال: سمعت اباعبدالله، عليه السلام، يقول: ان لصاحب هذاالامرغيبتين. احاهماتطول حتى يقول بعضهم مات و يقول بعضهم قتل و يقول بعضهم ذهب، حتى لايبقى على امره من اصحابه الانفريسير، لايطلع على موضعه احد من ولده ولاغيره الا المولى الذى يلى امره. كتاب الغيبة تاليف شيخ طوسى ص ص ١٦١- ١٦٢ و نيز بحارالانوار علامه مجلسى، ج ٥٢، ص ١٥٣.

[٥]. الشيخ الاجل محمد بن ابراهيم بن جعفرالنعمانى (از اكابر علماى اماميه در قرن سوم هجرى).

[٦] .... لايطلع على موضعه احد من ولى و لاغيره الاالمولى يلى امره، كتاب الغيبة، ص ١١٤، ح ١.

[٧]. مكيال المكارم، ج ٢، ص ٧٣، به نقل از جمال الاسبوع، سيد ابن طاووس، ص ٥٠٦.

[٨]. رضى الدين ابوالقاسم على بن موسى بن جعفربن محمد بن طاووس الحسنى الحسينى معروف به ابن طاووس (م ٦٦٤ ق.)

[٩]. مكيال المكارم، ج ٢، ص ٧٦ به نقل از جمال الاسبوع.

[١٠]. علامه متتبع مولى محمد باقر مجلسى، قدس سره، (م ١١١٠ ق.)

[١١]. بحارالانوار، ج ٥٢، ص ٣١٧.

[١٢]. سند اين روايت بدين گونه است: بالاسناد عن الصدوق عن محمد بن المفضل عن احمدبن محمدبن غمار عن ابيه عن حمدان القلانسى عن محمد بن جمهور عن مريم بن عبدالله عن ابى بصير عن ابى عبدالله انه قال: ياابامحمد كانى ارى نزول القائم فى مسجد السهلة باهله و عياله. قلت: يكون منزله؟ قال نعم ...

در اين سلسله سند بعضى رواة همچون حمدان قلانسى و محمد بن عمار توثيق نشده اند وبعضى ديگر همچون محمد بن على بن المفضل مجهول و مهمل هستند.

محمد بن جمهور نيز شديدا ضعيف است واشكالات ديگر. مگر آنكه بگوييم لزوم شرايطحجييت خبر واحد مخصوص به اخبار مشتمل براحكام فقيهه است و در غير احكام معيار يا موازين ديگرى مورد توجه و نظر مى باشد كه تفصيل اين بحث از حوصله اين نوشتار خارج است.

[١٣]. ابوالحسن على بن الحسين بن على المسعودى (م ٣٤٥ يا ٣٦٣ ق)، از بزرگان دانش رجال و تراجم و از شخصيتهاى علمى برجسته بوده است.

[١٤]. اثبات الوصيه، مسعودى، ص ٢٠١.

[١٥]. ضرورى است به كتاب نفيس و تحقيقى تاريخ النبى والال به قلم علامه تسترى، (م ١٣٧٤- ١٢٨١ ش) از انتشارات دارالشرافه قم صفحات ١١٢ و ١٣٤ تا ١٣١ مراجعه شود.