آداب معاشرت از ديدگاه معصومان - شيخ حر عاملى؛ مترجم فارابي، محمد علي؛ عباسي، يعسوب - الصفحة ١٨٤ - ١٤١ - باب جواز دروغ در اصلاح بين مردم و عدم جواز راستگويى در فساد

٢-[١] امام صادق (ع) از پدرانش نقل مى‌كند: كه پيغمبر ٦ فرمود: در سه جا دروغ گفتن نيكوست، ١- حيله در جنگ، ٢- وعده دادن به همسر خويش، ٣- اصلاح بين مردم. و در سه مورد راست گفتن زشت است، ١- در سخن چينى بين مردم، ٢- آگاه كردن شخص از جريان خانواده‌اش به آنچه كه دوست ندارد، ٣- تكذيب كردن شخصى را در خبرى كه مى‌دهد، فرمود: همنشينى با سه گروه دل را مى‌ميراند، ١- همنشينى با فرومايگان، ٢- گفتگو با زنان، ٣- همنشينى با ثروتمندان.

٣-[٢] امام صادق (ع) فرمود: اصلاح‌كننده «بين دو نفر يا دو جمعيت» دروغگو نيست.

٤-[٣] حسن صيقل گويد: به امام صادق (ع) عرض كردم: از امام باقر (ع) در باره قول حضرت يوسف (ع) كه فرمود: «اى كاروان شما دزد هستيد»[٤] براى ما روايت شده كه آن حضرت فرموده است: به خدا قسم آنها دزدى نكردند و يوسف هم دروغ نگفت، و همچنين در باره آنچه كه ابراهيم (ع) فرمود «بلكه بزرگشان اين كار را كرده بپرسيد از آنها اگر حرف مى‌زنند»[٥] فرموده است سوگند به خدا آنها آن كار را نكرده‌اند و ابراهيم هم دروغ نگفت؟ امام صادق (ع) فرمود: اى صيقل نظرتان در اين مورد چيست؟ عرض كردم جز تسليم به رأى شما ما نظر ديگرى نداريم، راوى گويد: پس آن حضرت فرمود: خداوند دو چيز را دوست و دو چيز را دشمن دارد خراميدن «با غرور راه رفتن» در بين دو صف (از لشكر اسلام و كفر را) دوست دارد و دروغ را در اصلاح بين مردم مى‌پسندد، و خراميدن در راهها و كوچه‌ها، و دروغ را در غير اصلاح مردم دشمن دارد، بنا بر اين ابراهيم (ع) كه فرمود: «بلكه‌

[١] - خصال صدوق، ج ١، ص ٤٣.

[٢] - اصول كافى، ص ٤٦٧.

[٣] - اصول كافى، ص ٤٦٦.

[٤] - أَيَّتُهَا الْعِيرُ إِنَّكُمْ لَسارِقُونَ‌: يوسف- ٧٠.

[٥] - بَلْ فَعَلَهُ كَبِيرُهُمْ هذا فَسْئَلُوهُمْ إِنْ كانُوا يَنْطِقُونَ‌: انبياء- ٦٣.