آداب معاشرت از ديدگاه معصومان - شيخ حر عاملى؛ مترجم فارابي، محمد علي؛ عباسي، يعسوب - الصفحة ١٥٢ - ١٢٢ - باب وجوب ادا كردن حقوق واجب و مستحب مؤمن

در وقت گرسنگى او را سير كند، عورتش را بپوشاند، از گرفتاريها نجاتش دهد، قرضش را ادا نمايد، و چون بميرد نسبت به خانواده و فرزندانش از طرف او جانشينى كند، (يعنى نسبت به آنها محبّت نمايد) ٦-[١] امام صادق (ع) فرمود: مؤمن برادر مؤمن است، چشم و راهنماى اوست، نسبت به او خيانت نمى‌كند، ستم روا نمى‌دارد، و گولش نمى‌زند، و اگر وعده داد خلف وعده نمى‌كند.

٧-[٢] معلىّ بن خنيس گويد: به امام صادق (ع) عرض كردم: حقّ مسلمان بر مسلمان چيست؟ فرمود: براى او هفت حقّ واجب است كه همه آنها بر عهده برادرش است و اگر برخى از آنها را ضايع كند از دوستى و اطاعت خدا خارج مى‌شود، و براى او (در اطاعت و بندگى خدا) بهره‌اى نيست، عرض كردم: فدايت شوم.

آنها كدامند؟ فرمود: اى معلّى، ترا دوست دارم، و مى‌ترسم كه نتوانى حفظ و مراعات كنى، و بدانى ولى عمل نكنى، گفتم «لا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ‌» نيرويى جز از خدا نيست، فرمود: آسانترين حقوق اين است كه آنچه را براى خودت دوست مى‌دارى براى او هم دوست داشته باش، و آنچه براى خود نمى‌پسندى براى او نيز نپسندى. و حقّ دوّم: اين كه از غضب او دورى و از رضايتش پيروى كنى و فرمانبردار امر او باشى.

سوم: اين كه با جان، مال، زبان، و دست و قدمت او را يارى كنى.

چهارم: اين كه چشم، و راهنما و آينه او باشى.

پنجم: اين كه تو سير نباشى و او گرسنه، تو سيراب نباشى و او تشنه، تو پوشيده نباشى و او برهنه.

ششم: اين كه اگر خدمتگزار دارى و برادرت ندارد، بر تو واجب است خدمتگزارت را بفرستى تا لباسهاى او را بشويد، و غذايش را آماده كند، و بسترش را

[١] - اصول كافى، ص ٣٩١ و ٣٩٢.

[٢] - اصول كافى، ص ٣٩٣؛ خصال صدوق، ج ٢، ص ٦؛ مجالس پسر شيخ طوسى، ص ٥٩.