إستفتائات جديد - تبريزي، ميرزا جواد - الصفحة ٢٧٧ - إحياء موات
خالى مال زيد است و مىتواند خاكها را برگرداند، و الله العالم.
(١٢٥٧)
چندين هكتار زمين گروهى كشاورز پشت اندر پشت كار كرده و آن را احيا و كشت مىكردهاند، ولى در رژيم گذشته تعدادى خان آمدند و آنها را به تصرف خويش درآوردند، حتى حمام و مسجد، در نتيجه با قراردادهايى به كشاورزان صاحبان اصلى آنان اجاره مىداده و اندك اجارهبهايى نيز مىپرداختند، در حالى كه لحظهاى روى زمينها كار نكرده بودند، با توجه به روايت «من احيا مواتاً من الارض فهي له...» و بنابر شرع اين زمينها از آن كيست؟
[جواب]
باسمه تعالى؛ چنانچه كشاورزان با پدرانشان براى خودشان احيا كردهاند، به سبب احيا مالك شدهاند؛ و اگر به وكالت از ديگرى احيا كردهاند، ملك موكّل گرديده است، و الله العالم.
(١٢٥٨)
ما سه نفر كشاورز به يارى هم و با وام قناتى را كندهايم تا از آن براى كشاورزى بهره بگيريم، آيا يك گروه از مردم روستا و ارگانى مىتوانند از آن آب بدون اجازه ما لولهكشى كرده و استفاده نمايند؟
[جواب]
باسمه تعالى؛ كسانى كه غير از حقّ شرب سهمى از قنات مذكور ندارند و يا اصلًا حتى حقّ شرب هم ندارند، نمىتوانند بدون رضايت مالكين قنات تصرفى مانند لولهكشى و امثال آن بنمايند، و الله العالم.
(١٢٥٩)
سوقه قناتى از باغى عبور مىكند، صد متر پايينتر سيل وارد آن شده و قنات را بسته است، مالكان قنات در گشودن آن، يك سال و نيم سهل انگارى كردهاند، در نتيجه آب قنات از زير سنگچين چاه مخفى كه در ميان باغ بوده فرو رفته است، اين خسارت به عهده صاحب باغ است يا صاحب قنات؟
[جواب]
باسمه تعالى؛ چنانچه چاه مخفى مربوط به صاحبان قنات است، و بواسطه سهلانگارى آنها چاه فرو ريخته است، صاحب باغ ضمانى ندارد، و الله العالم.