سهم است، پس در آخر امر كه يكى از شركا مى‌گويد: مال را قبول دارم، چنانچه مرادش آن باشد كه: سهم شركاى ديگر را به حساب اينكه قيمت تمام مال سيصد تومان باشد خريدم، كه عين مال بعد از اين خريد مال او مى‌شود، مانعى ندارد؛ ولى اگر مراد از قبول كردن آن باشد كه باز مال مشترك مى‌ماند، ولى شركاى ديگر بعد از فروش آن مال حقّ مطالبه ربح زايد از قيمت سيصد تومان ندارند، بلكه مال هرچه فروش شود به آنها از قيمت سيصد تومان پول داده خواهد شد چه به بيشتر از آن بفروشد يا به كمتر، در اين صورت معامله باطل است، و الله العالم.

(١١٧٢)

اگر شخصى منزل يا فرش را به كسى بفروشد يا هبه كند به شرط اينكه تا زنده است خود از سود آن بهره‌مند شود، بعد از مرگ نيز خريدار يا موهوب له از آن استفاده كند، چه حكمى دارد؟ و آيا فرقى هم در فروش و هبه در مورد مذكور مى‌باشد؟

[جواب‌]

باسمه تعالى؛ فروختن عين به شرط مسلوب المنفعة بودن تا آخر عمر فروشنده، صحيح نيست؛ ولى اگر عين را مسلوب المنفعة تا آخر عمرش مصالحه نمايد، مانعى ندارد؛ و نيز اگر عين را هبه كند به شرط آنكه متهب خانه مزبور يا فرش يا عين ديگرى را دوباره در اختيار واهب بگذارد كه تا آخر عمرش از آن استفاده كند، مانعى ندارد، البته در اين صورت بايد عين را به متهب قبض دهد بعد او در اختيار ديگرى بگذارد، و الله العالم.

(١١٧٣)

قطعه زمين كشاورزى پانزده سال پيش فروخته شده و حدود نصف قيمت در مجلس گرفته شده، و شرط گرديد نصف باقيمانده به مدت ٢٠ روز پرداخت شود، در وقت مقرر پرداخت نشده است، فروشنده چند كار روى زمين انجام داده است از قبيل هر سال بعد از معامله مذكور در زمين كار كرده و عايداتش را خود برداشته، چند قطعه از ملك مزبور به ديگرى فروخته شده، نيز بقيه آن را به شخص ديگرى به مدت سه سال اجاره داده است،