توضيح المسايل سياسى - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ٢٦١ - الحاقى چهارم دموكراسى و حكومت مردم بر مردم

آيه صراحت ندارد كه مشوره در همه امور باشد يا در امور مهم يا در امور اختلافى هميشه و دائمى باشد يا هروقت كه رهبر خواست؟

در فرض اكثريت آراء يا اتفاق آراء كه مخالف نظر رهبر باشد. وظيفه رهبر چيست؟

بعضى از دانشمندان گفته‌اند حتى اگر مشوره كردن هم بر پيامبر واجب باشد باز هم دليلى بر وجوب عمل به آراى آنان در آيه وجود ندارد. بعضى مى‌گويند حتى اگر وجوب عمل بر حضرت پيامبر و ساير زمامداران واجب باشد قدر متيقن در خصوص اتفاق آراى اطرافيان است نه در فرض اكثريت آراء.

مى‌شود از نظريه اول چنين جواب دهيم كه وجوب مشوره كردن با جواز ترك عمل به آراى مشاورين موجب ناراحتى شديد آنان و نقض غرض و حكم غير حكيمانه است.

و از نظريه دوم، جواب مى‌دهيم كه اتفاق آراء فرض نادر است و اكثرا، تحقق اكثريت آراء مى‌باشد و اگر عمل به آن واجب نباشد تخصيص اكثر و نقض غرض لازم مى‌آيد. و اللّه الاعلم‌

در سوره شورى مشوره كردن مردم را با هم مى‌ستايد: