دانشنامه امام مهدى بر پايه قرآن، حديث و تاريخ - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٢٦٠ - تذكر

به مدلول ظاهرىِ اين روايت، علّامه مجلسى رحمه الله چنين پاسخ گفته است:

شايد مراد [در اين روايت‌]، نبودنِ حجّت و عالِم ظاهر و پيدا باشد [و نه هيچ حجّت و عالِمى، هر چند پنهان از نظر]؛ چرا كه اخبار فراوانى بر اين دلالت دارند كه زمين هرگز از حجّت، خالى نبوده است.[١]

بر فرض كه اين توجيه را نپذيريم، انتساب حديثِ ياد شده به امام عليه السلام، ثابت نيست؛ زيرا در كتاب‌ الاصول الستّة عشر آمده و انتساب آن كتاب به مؤلفانش ثابت نيست. افزون بر اين، زيد نَرْسى كه راوى اين حديث است، توثيق نشده است و بر فرض كه بتوانيم سند روايت را بپذيريم، متن آن نمى‌تواند با احاديث صحيح و مشهور و مقبول در نزد محدّثان وعلما- چنان كه ملاحظه شد-، معارضه كند.

٢. بقاى زمين منوط به امام ظاهر

در بسيارى از احاديثى كه گذشت‌[٢] يا خواهد آمد،[٣] تصريح شده كه بقاى نظام زمين، در گرو وجود امام ظاهر يا باطن است. تنها در يكى از احاديث، كلمه «أو باطن» وجود ندارد. متن اين حديث، در بصائر الدرجات‌ چنين است:

حدّثنا محمّد بن عيسى، عن الحسن بن محبوب و الحجّال، عن العلا، عن محمّد بن مسلم، عن أبى جعفر عليه السلام، قال: لا تَبقَى الأَرضُ بِغَيرِ إمامٍ ظاهرٍ.[٤]

محمّد بن عيسى، از حسن بن محبوب و حجّال، از علا، از محمّد بن مسلم نقل كرده كه امام باقر عليه السلام فرمود: «زمين، بدون امام ظاهر، دوام نمى‌آورد».

با عنايت به صحّت سند اين حديث، اين سؤال پيش مى‌آيد كه: آيا مدلول آن مى‌تواند با ساير روايات، تعارض داشته باشد؟

[١]. بحار الأنوار: ج ٤ ص ١٢٢.

[٢]. ر. ك: ص ٢١٤ ح ١٦.

[٣]. ر. ك: ج ٣ ص ١٨١( بخش سوم/ فصل سوم: بركات تكوينى امام غايب عليه السلام).

[٤]. بصائر الدرجات: ص ٤٨٦ ح ١٤.