دانشنامه امام مهدى بر پايه قرآن، حديث و تاريخ - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ١٣٥ - چهار منجى در اديان چينى

كه يك عصر طلايى هم در آن وجود دارد، ولى اين كار صرفاً با تكامل پديده‌ها به صورت طبيعى حاصل نمى‌شود و نيل به اين مقصود، نيازمند شخصى مقتدر با نيروى خاص فوق بشرى است. از اين رو گرچه اين شخص بر خلاف روند طبيعى عالم قدم بر نمى‌دارد و تكامل پديده‌ها براى رسيدن به كمال كل جهان امرى ضرورى است، هيچ پديده‌اى جايگاه اين شخص را پر نمى‌كند و او در جايگاه كامل‌كننده تمام اين تكامل‌هاى جزئى موقعيتى ويژه دارد.

درست است كه منجى موعود در فرهنگ چينى شخصى است، ولى به نظر مى‌رسد فردى خاص براى اين منظور مشخص نشده و صرفاً صفات آن منجى بيان شده است. در تاريخ فرهنگ چين به اشخاص متعدّدى بر مى‌خوريم كه منجى معرّفى‌شده‌اند؛ امّا اين افراد را نبايد از جهت خصوصيت فردى نگريست؛ بلكه آن افراد از اين جهت كه داراى صفات و ويژگى‌هاى منجى بوده‌اند، صاحب اين مقام شناخته شده‌اند. در كلمات كنفوسيوس مى‌بينيم كه او منتظر بود تا منجى شود و همين انتظار را در منسيوس نيز مشاهده مى‌كنيم. قيام‌هاى متعدّد نجات‌بخش با نام و لقب منجى افسانه‌اى چينى، و نيز استفاده شاهان از اين نام و لقب، حكايت از آن دارد كه شخص منجى با اين لقب ناميده مى‌شود؛ ولى اين نام‌گذارى بيانگر اين نيست كه منجى شخص خاصى است؛ بلكه برعكس، اين امر نشانه آن است كه هر كسى با استفاده از لقب مذكور مى‌خواست منجى موعود باشد و فرد خاصى براى اين منظور در نظر گرفته نشده بود.

يكى از نكته‌هاى جالب در باره منجى موعود در فرهنگ چينى، صفات و ويژگى‌هاى اوست. در فرهنگ چينى به هيچ وجه منجى يك بشر عادى نيست. با وجود اختلاف كنفوسيوسيان و دائوييان در اين زمينه، داشتن نيروى فوق‌العاده‌اى كه امپراطوران افسانه‌اى چين هم از آنها برخوردار بوده‌اند، امرى است كه در هر دو دين براى موعود چينى ضرورى شمرده شده است. از اين رو موعود چينى فردى الهى است. الهى بودن اين موعود صرفاً در داشتن صفات خاص و نيروى‌