دانشنامه امام مهدى بر پايه قرآن، حديث و تاريخ - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ١٢٨ - سه منجى در آيين بودا

و به عبارت ديگر تناسخ بود.

بودا پاسخ را در چهار حقيقت، كه هسته اصلى تعاليم او را تشكيل مى‌دهد، توضيح داد و وصول به مرحله عالى عرفانى به نام نيروانه را پايان سَمْساره و رهايى از چرخه تناسخ دانست. بنا بر ديدگاه بودا زندگى پاينده نيست، بى‌ذات است و رنج ويژگى جدايى‌ناپذير آن است. تنها با خروج از سَمْساره مى‌توان از آن رهايى يافت و پايان چرخه همان تحقّق «نيروانه» است.

پس از بودا فرقه‌هاى مختلفى در مكتب بودا به وجود آمد كه يكى از آنها «مَهايانه» است كه در آن روشن‌شدگى بسيار مهم است؛ زيرا هم رهايى از پندار و وهم است، و هم جستجوى بودا شدن؛ امّا اين راه نه فقط براى چند رهرو فرزانه، بلكه براى تمام موجودات ممكن است. همين نكته اساسى در انديشه بوداسفى است كه بر پايه آن شخصيّت‌هايى مانند بوداى مهايانه وجود دارند. اين افراد از روى مهر به انسان‌ها از رفتن به نيروانه كامل منصرف شده‌اند و در حالتى نامريى به هدايت استغاثه‌كنندگان خود مى‌پردازند. موعود اين آيين نيز يك بوداسف است كه روزى به جهان خواهد آمد و آيين بودا را كه رو به زوال نهاده است احيا خواهد كرد.

در حالى كه در مَهايانه هزاران بوداسف وجود دارد كه مَيتْريه، موعود بودايى، نيز يكى از آنهاست، در فرقه «هينه يانه» (از اقليت‌هاى بودايى) تنها يك بوداسف وجود دارد و آن هم مَيتْريه است.[١] با مطالعه مجموعه متون بودايى و ديدن مناطق جغرافيايى كشورهاى بودايى (هند، چين، ژاپن، تايلند، كره و ...) مى‌توان چنين جمع‌بندى كرد كه اصل وجود يك موعود در آيين بودا ثابت است و از كهن‌ترين منابع و متون مقدّس تا منابع متأخر از او نام برده‌اند و مشخّصاتى برايش برشمرده‌اند.

[١]. راه بودا، سوزوكى: ص ١٧٣.