علوم و معارف قرآن و حدیث - علوم و معارف قرآن و حدیث - الصفحة ٩٨
ظاهري و ساير روايات تفسيري است، بايد ديد تفسير باطني آيات ١٩ تا ٢٢ «الرحمن» حائز شرايط مذکور است يا خير؟ جهت پاسخگويي به اين پرسش، بايد اسنادي از فريقين را بررسي کرد که پيرامون اين تأويل از آيه، سخن گفتهاند. اين معناي باطني که بهوسيله کثرت اسناد اثبات شود، ميتواند به اثبات اين تأويل از آيه ـ که تنافي با معناي ظاهري ندارد ـ کمک فراواني نمايد.
طبق روايات نقل شده، «بَحْرَين» در آيات شريفه به حضرت علي و فاطمه٨ اشاره دارد، و «لؤلؤ و مرجان» نيز به فرزندان بزرگوار ايشان يعني امام حسن و حسين ٨ تأويل شده است. برخي امامان معصوم : اين تأويل آيه را تأييد نمودهاند که اسناد آن در تفاسير روايي آمده است. علي بن ابراهيم قمي به سند خود از يحيي بن سعيد القطّان[٢٣٦] نقل نموده که امام صادق٧ در تفسير قول خداوند «مَرَج البَحرينِ يَلتقيان» فرمود: «عَلِيٌّ وَ فَاطِمَةُ بَحْرَانِ عَمِيقَانِ لَا يَبْغِي أَحَدُهُمَا عَلَى صَاحِبِهِ» و همچنين مصداق «لؤلؤ و مرجان» را در ادامه آيات «يَخْرُجُ مِنْهُمَا اللُّؤْلُؤُ وَ الْمَرْجانُ» امام حسن و امام حسين ٨ معرفي نمودند.[٢٣٧] در تفاسير و کتب روايي همچون خصال،[٢٣٨] روضة الواعظين،[٢٣٩] نور الثقلين،[٢٤٠] البرهان،[٢٤١] کنز الدقائق،[٢٤٢] بيان السعادة[٢٤٣] و الصافي[٢٤٤] اين روايت از تفسير قمي نقل گرديده است. در تفسير فرات کوفي نيز از امام صادق٧ همين تأويل از آيات ١٩ تا ٢٢ «الرحمن» آمده است.[٢٤٥] همچنين نويسنده کتاب تأويل الآيات الظاهرة تفسير باطني آيات مذکور را به سند خود از عمرو بن شمر و جابر جعفي از امام
[٢٣٦]. تأييدات کتب رجالي نشانگر وثاقت ايشان است. (رجال النجاشي، ص٤٤٣؛ رجال ابن داود حلي، ص٣٨٦).
[٢٣٧] . ر.ک: تفسير قمي، ج ٢، ص٣٤٤.
[٢٣٨] . ر.ک: خصال، ج ١، ص٦٥.
[٢٣٩] . ر.ک: روضه الواعظين، ج ١، ص١٤٨.
[٢٤٠] . ر.ک: نور الثقلين، ج ٥، ص١٩١.
[٢٤١] . ر.ک: البرهان، ج ٥، ص٢٣٣.
[٢٤٢] . ر.ک: کنز الدقايق، ج ١٢، ص٥٦٩.
[٢٤٣] . ر.ک: بيان السعاده، ج ٤، ص١٣٣.
[٢٤٤] . ر.ک: تفسير الصافي، ج ٥، ص١٠٩.
[٢٤٥] . ر.ک: تفسير فرات کوفي، ص٤٦٠.