علوم و معارف قرآن و حدیث

علوم و معارف قرآن و حدیث - علوم و معارف قرآن و حدیث - الصفحة ٤٤

يکي از افاضل يهوديان را پرسيدم تورات چگونه است؟ او گفت: خداي متعال تورات را بر حضرت موسي٧ فرستاد که پنج قسمت داشت و هر بخش به پنج سفر تقسيم مي‌شود و هر سفر به قسمت‌هايي تقسيم مي‌شود و هر سفر (سوره) به آياتي تقسيم مي‌شود.

هم‌چنين در برخى موارد از موضوع و محتواى رساله يا كتاب، گزارش كوتاهى مى‌دهد، مانند:

و له رسالة الى اخته فيما جرى بينه و بين المخالفين بالاسكندريه.[٨٥]

و له من الكتب، كتاب يطعن فيه على اسطورس الرئيس.[٨٦]

ابن نديم در مواردى كه نسخه‌اى را داراى اهميت ويژه‌اى تشخيص داده، خصوصيات دقيق آن، حتى يادداشت‌هاى بزرگان در پشت يا حاشيه آن نسخه را نقل نموده، مانند:

و كان على كل جزء او ورقة او مدرج، توقيع بخطوط العلماء واحداً اثر واحد، يذكر فيه خط من هو و تحت كل توقيع، توقيع آخر خمسة و ستة من شهادات العلماء على خطوط بعض لبعض.[٨٧]

وقتى مصحفى را معرفى مى‌كند كه يكى از ياران امام على٧ نوشته بود، باز به يادداشت‌هاى آغاز آن توجه دارد و مى‌نويسد:

و رأيت فى جملتها مصحفاً بخط خالد بن ابى الهياج صاحب على٧، ثم وصل هذا المصحف الى ابى‌عبداللَّه، ابى حانى رحمه ‌اللَّه و رأيت فيها بخطوط الائمة من الحسن و الى الحسين:.[٨٨]

ابن نديم در برخي موارد از كتاب‌هايى كه نزد مؤلفان آن‌ها ديده اما تأليف آن هنوز به‌ پايان نرسيده نيز گزارش نموده است.[٨٩] وي هم‌چنين به بررسي و نقد اقوال پيشينيان خود همّت


[٨٥]. همان، ص ٢٦.

[٨٦]. همان.

[٨٧]. همان، ص ٤٦.

[٨٨]. همان.

[٨٩]. همان، ص١٥٠، در گزارش آثار «ابن بشار».