علوم و معارف قرآن و حدیث - علوم و معارف قرآن و حدیث - الصفحة ١٣٨
درآمد
«تاريخگذاري احاديث» در مطالعات خاورشناسان به معناي تعيين خاستگاه، نحوه شکلگيري و انتقال احاديث است. حديث در نگاه خاورشناسان، متني کهن و منبعي تاريخي است و هدف غربيها در تاريخگذاري احاديث، تعيين قِدمت و اصالت تاريخي احاديث است تا از رهگذر آن، تاريخ صدر اسلام را بازسازي نمايند. در مقابل، مسلمانان حديث را متني مقدس و منبع دين ميدانند و هدف آنان در حديثپژوهي، تعيين حجيت و اعتبار شرعي حديث است. تاکنون مطالعات خاورشناسان بر احاديث اهل سنت متمرکز بوده، اما اين جريان دگرانديش به حديث شيعه نيز روي آورده است. ازاينرو شناخت مباني و روشهاي خاورشناسان در تاريخگذاري و تحليل ميزان کارآمدي روشهاي آنان ضروري است. تأييد يا ردّ نتايج خاورشناسان بدون آشنايي با سبک حديثپژوهي غربي ممکن نخواهد بود.
پاياننامه «مطالعه انتقادي مباني و روشهاي خاورشناسان در تاريخگذاري احاديث اهل سنت»، مباني و روشهاي خاورشناسان در تاريخگذاري احاديث اهل سنت را تشريح نموده و به نقد و بررسي آنها پرداخته و بر اساس گردآوري و بهرهگيري از منابع مکتوب و ديجيتال، تدوين شده است. نويسنده کوشيده است تا تحقيقي جامع و به دور از پيچيدگي ارائه نمايد.
جامعه علمي داخل کشور به اين پديده واکنش نشان داده و به معرفي و نقد تاريخگذاري غربي روي آوردهاند که افزون بر ترجمه و گزارش مقالات غربي، نام چند رساله دکتري نيز در اين زمينه به چشم ميخورد:
· «نقد و بررسي پژوهشهاي حديثي هارالد موتسکي»، دکتر فروغ پارسا.
در اين رساله، ديدگاههاي حديثي هارالد موتسکي بررسي و گزارشي از مطالعات حديثي خاورشناسان ارائه شده است. اين رساله بعد از مقداري تغييرات با عنوان «حديث در نگاه خاورشناسان» به چاپ رسيده است.
· «تاريخگذاري روايات اسلامي بر پايه اسناد و متن: تحليل، مقدمات و روشها»، دکتر سيد علي آقايي.
اين رساله پيشفرضهاي روش تاريخگذاري ترکيبي در تحليل اسناد و متن را بررسي کرده و پس از تحليل روش، اعتبار روش و نتايج حاصل از آن نقد شده است. اين رساله، افزون بر گزارش