علوم و معارف قرآن و حدیث - علوم و معارف قرآن و حدیث - الصفحة ٦٨

مقدمه

يکي از ثمره‌هاي علمي پژوهش در شخصيت روايي راويان و اصحاب امامان:، آشنايي و درک بهتر ابعاد زندگي و شناخت مسائلي است که امامان معصوم: در هر عصر با آن روبه‌رو بوده‌اند. از ديگر دستاورد‌هاي اين بررسي، پي‌بردن به اعتبار يا عدم اعتبار اخبار راويان بوده که اين ملاک در اعتبارسنجي روايات ايشان نيز مؤثر است.

يونس بن عبدالرحمن از جمله راوياني است که نقش‌ مهمي در منابع حديثي داشته است؛ بنابراين تحقيق درباره شخصيت روايي وي براي اعتبارسنجي رواياتي که گزارش کرده، ضرورت دارد.

گرچه درباره يونس به‌صورت ضمني[١٢٥] يا اختصاصي،[١٢٦] نگاشته‌هايي صورت گرفته، اما تاکنون هيچ نوشتاري، زندگي‌نامه و شخصيت روايي او را به‌صورت يک‌جا بررسي نکرده است. شناخت شاخصه‌هاي مختلف رجالي يک راوي از فوايد اين مقاله است. زندگي‌نامه، شخصيت علمي، شخصيت ديني و بررسي اتهامات گفته شده درباره يونس، در چهار گفتار بيان مي‌شود.

گفتار نخست: زندگي‌نامه

ابومحمد يونس ‌بن ‌عبدالرحمن در زمان حيات امام صادق٧ و مصادف با سال‌هاي آخر خلافت هشام ‌بن ‌عبدالملک خليفه اموي (١٠٥ تا ١٢٥ق) متولد شد.[١٢٧] امام صادق٧ در سال ١٤٨ق به شهادت رسيدند و هشام در سال ١٢٥ق از دنيا رفت؛ بنابراين کمينه عمر يونس در سال شهادت امام صادق٧ ٢٣ سال بوده است.[١٢٨]

کتاب‌هاي رجالي، محل تولد يونس را ذکر نکرده‌اند. وي با عنوان مولي آل‌يقطين[١٢٩] يا مولي

[١٢٥]. ر.ک: معجم رجال الحديث، ج٢٠، ص١٩٨؛ قاموس الرجال، ج١١، ص١٧٠.

[١٢٦]. ر.ک: جايگاه يونس بن عبدالرحمن در کلام اماميه؛ يونس بن عبدالرحمن، سلمان روزگار.

[١٢٧]. ر.ک: رجال النجاشي، ص٤٤٦.

[١٢٨]. معجم‌ رجال ‌الحديث، ج٢٠، ص٢١٦.

[١٢٩]. يقطين بن موسي، مولي بني اسد، کوفي ‌الاصل بوده و در بغداد سکني داشته است. او که در زمان بني‌اميه مي‌زيسته، در دوران مروان حِمار، خليفه بني‌اميه، احضار مي‌شود، اما فرار مي‌کند و پس از مدتي که هاشميون در دستگاه حکومت بني‌عباس جايگاهي پيدا مي‌کنند، دوباره به بغداد باز مي‌گردد. علي فرزند يقطين سال ١٢٤ق در کوفه متولد شد. (ر.ک: فهرست ‌الطوسي، ص٥١١؛ ر.ک: رجال ‌النجاشي، ص٢٧٣).