علوم و معارف قرآن و حدیث

علوم و معارف قرآن و حدیث - علوم و معارف قرآن و حدیث - الصفحة ٩٤

دائمي در حاشيه جزيرة العرب با دريا تلاقي پيدا مي‌کند، اروندرود است که از به ‌هم پيوستن دو رود دجله و فرات و سپس کارون، در کناره بصره به خليج فارس مي‌ريزد. در ضمن مرواريد و مرجان که در آيات شريفه از آن‌ها نام‌ برده شده، در منطقه خليج فارس به‌ويژه قسمت بحرين، از همان عصر پيامبر ٩ براي عرب شناخته شده بود و براي زينت مورد بهره‌برداري قرار مي‌گرفت. همه اين تأييدها، انطباق آيه «مرج‌ البحرين» و ديگر آيات مشابه را بر منطقه خليج فارس تأييد مي‌کند.[٢١٦]

از ميان مفسران ابن ‌عاشور به اين نظريه گرايش پيدا نموده و ذيل آيات شريفه مي‌نويسد:

مراد از آن ‌دو دريايي است که عرب مي‌شناسد و آن عبارت از فرات و درياي عجم است که امروزه آن‌ را خليج‌فارس مي‌نامند. التقاء آن ‌دو، عبارت از ريزش آب فرات در خليج‌فارس در کرانه بصره است. ازاين‌رو، سرزميني که در کرانه عربي خليج فارس است، نزد عرب به سرزمين بحرين شناخته مي‌شود. مراد از برزخ ميان آن ‌دو، حدّ فاصل ميان دو آب شيرين و شور است، به‌گونه‌اي که هيچ ‌يک از دو دريا، مزه ديگري را به‌سبب هم‌جواري دگرگون نمي‌سازد، زيرا در هر يک از آب آن ‌دو، ويژگي‌هايي است که مانع آميزش يکي به ديگري مي‌شود.[٢١٧]

٤. توضيحاتي پيرامون تفسير باطني قرآن کريم

لغت‌شناسان معناي واژه «بطن» و «باطن» را به خلاف «ظهر» يا خلاف و مقابل «ظاهر» معنا کرده‌اند.[٢١٨] راغب اصفهاني ذيل ماده «بطن» آورده است:

اصل بطن عضوي از بدن (شکم) و جمع آن بطون است. بطن نقطه مقابل «ظهر» است. به هر چيزي که با حواس درک شود، ظاهر و به آن‌چه از حواس پوشيده باشد، باطن گويند؛ مانند آيات gوَ ذَرُوا ظَهِرَ الْاثْمِ وَ بَاطِنَهf[٢١٩] و gمَا ظَهَرَ مِنْهَا وَ مَا


[٢١٦] . تفسير تاريخي آيه «مرج ‌البحرين»، ص٤٠.

[٢١٧] . التحرير و التنوير، ج٢٧، ص٢٣٢.

[٢١٨] . ر.ک: معجم مقايس ‌اللغة، ج١، ص٢٥٩؛ مجمع‌ البحرين، ج ٦، ص٢١٤؛ التحقيق في کلمات القرآن، ج ١، ص٢٩٢.

[٢١٩] . انعام، ١٢٠.