آن را به‌عنوان فهرستى براى اسامى مؤلفان شيعه نگاشته است؛ بنابراين فقط نام صاحبان اثر را آورده است. نجاشى در مقدمه كتاب، انگيزه تأليف خود را چنين بيان كرده است:

شنيدم كه سيد شريف ـ‌ سيد مرتضى علم‌ الهدى ـ گفته: عده‌اى از مخالفان مذهب شيعه چنين سرزنش كرده‌اند كه شما پيشينه و عالمى در شيعه نداريد كه تأليف و تصنيف نموده باشند ... پس براي ردّ اين كلام، دست به تأليف زدم و تا آن‌جا كه توان داشتم نام مؤلفان شيعه را جمع نمودم.[٩٧]

اين كتاب جزء اصول اوليه رجال است و مرجعى مهم در تشخيص وثاقت و اعتبار گذشتگان است و بنا به نظر شيخ آقابزرگ تهرانى مانند الكافى در بين كتب اربعه به‌حساب مي‌آيد. رجال نجاشى در بردارنده نام و شرح حال ‌١٢٦٩ نفر از راويان و مؤلفان شيعه است.[٩٨] اين کتاب چندين بار به چاپ رسيده که مشهورترين آن‌ها چاپ جامعه مدرسين حوزه علميه قم با تحقيق آيت‌الله سيد موسي شبيري زنجاني است. وي در تصحيح کتاب از ١٤ نسخه خطي بهره برده‌ است.

٣-٢. فهرست أسماء علماء الشيعة و مصنفيهم

کتاب حاضر، اثر شيخ منتجب‌الدين على بن عبيدالله بن حسن بن بابويه قمى، از بزرگان شيعه در قرن ششم هجرى قمري ( ولادت ٥٠٤ق، وفات بعد از ٦٠٠ق) در موضوع رجال بوده که دربرگيرنده فهرست اسامى علماى شيعه و كتاب‌هاى آنان است. شيخ منتجب‌الدين اين كتاب را به امر عزالدين يحيى بن ابى‌الفضل؛ نقيب قم، نوشته است.[٩٩] شيخ، انگيزه خود را چنين بيان مى‌كند:

چون شيخ طوسى عليه‌الرحمه كتابى در اسماء علماء و كتب آنان نگاشته بود و پس

[٩٧]. ر.ک: رجال النجاشي، ص٣.

[٩٨]. براي آشنايي بيشتر با اين کتاب ر.ک: مقاله سير رجال‌نويسي متقدمان؛ مزاياي فهرست نجاشي بر فهرست و رجال شيخ طوسي و بررسي اختلافات آن‌ها با يکديگر؛ مقايسه روش‌شناختي دو کتاب‌شناسي کهن در جهان اسلام (فهرست نجاشي و فهرست ابن خير)؛ تاريخ‌نگاري رجالي شيعه در کتاب رجال نجاشي؛ رجال نجاشي مهم‌ترين کتاب رجالي شيعه.

[٩٩]. عزالدين در سال ٥٩٢ق به‌دست سلطان علاءالدين خوارزمشاه به شهادت رسيد.