علوم و معارف قرآن و حدیث - علوم و معارف قرآن و حدیث - الصفحة ٥
فضاي صدور و سبب ورود دو رکن مستقل
در فهم حديث
حسين محققيان[١]
حدود ٣٤٠ سال[٢] حضور معصومان: در جامعه با شرايط متفاوتي از جهت فرهنگ، اقتصاد، سياست، امنيت و ... روبهرو بوده است. اين شرايط متفاوت موجب تغيير رفتار حکومتها، عالمان و به تبع اقشار مختلف جامعه ميگشت و در نتيجه رفتارها و گفتارهاي متفاوتي را نياز داشت. دانش فقه الحديث در کنار تارخ حديث، تأثيرگذاري اين شرايط و اقتضاءها بر صدور روايت را در بحث از فضاي صدور و سبب ورود حديث بررسي ميکند.
فضاي صدور روايات که در تعريف رايج به اسباب ورود حديث معروف شده[٣] يکي از عوامل ياريرسان در فهم صحيح کلام معصومان: است. در تعريف اسباب ورود حديث نوشتهاند:
زمينهاي که موجب شده است معصوم٧ سخن بگويد و حکمي را بيان و مسألهاي را طرح يا رد و انکار کند و يا حتي کاري را انجام دهد.[٤]
به عبارت ديگر درک انگيزههاي صدور سخن از معصوم٧ را ميتوان اسباب ورود حديث
* مدرس مرکز تخصصي و پژوهشگر پژوهشکده حديث حوزه.
[٢]. از شروع بعثت (ده سال قبل از هجرت) تا پايان غيبت صغري (سال ٣٢٩ ق).
[٣]. ر.ک: منطق فهم حديث، ص ٢٩١.
[٤]. روش فهم حديث، ص ١٢٨.