علوم و معارف قرآن و حدیث

علوم و معارف قرآن و حدیث - علوم و معارف قرآن و حدیث - الصفحة ٤٨

معرفى مى‌كند.

وي در معرفى مؤلف و آثار، به منابع مورد استفاده آن‌ها اشاره مى‌كند. در موضوعاتى كه مستقيم با تاريخ علوم ربط دارد، فصلى را با عنوان منابع مى‌آورد و آن‌جا، درباره منابع هر علم پيش از آن‌که وارد فرهنگ عربى ـ اسلامى شود، به‌تفصيل گفت‌وگو مي‌کند. منابع يونانى، سريانى، ايرانى و هندى بيشترين آن‌هاست.[٩٣]

مجموعه‌اى هشت‌جلدي با عنوان «استدراكات علي تاريخ التراث العربى» با هدف تکميل كاستى‌هاى مجموعه تاريخ التراث العربى اثر سزگين، ارائه دست‌نوشته‌هاي كهن از ميراث عربى ـ اسلامى به‌همراه شناسه كامل آن‌ها و محل نگه‌داري اين نُسخ گران‌بها به سرپرستى حكمت بشير ياسين، جمع‌آورى و در عربستان به چاپ رسيده است. اين اثر، تا حدودي نواقص كار سزگين را جبران کرده است.

اثر سزگين نخستين بار در سال ١٩٦٧م، به زبان آلمانى در مؤسسه بريل ليدن انتشار يافت. کتاب وي، به زبان عربي و فارسي[٩٤] هم ترجمه شده است. اين مجموعه به‌وسيله جامعة الملک سعود در عربستان و کتابخانه آيت‌الله مرعشي نجفي در ايران به چاپ رسيده است.

٢. فهرست‌هاى مذهبى

به فهرست‌هايى كه براى نشان دادن آثار دانشمندان يک مذهب به‌وجود آمده‌اند، فهرست‌هاى مذهبى گفته مى‌شود. برخى از فهرست‌هايي كه براى نشان دادن آثار دانشمندان شيعى تأليف شده در ادامه مي‌آيد.

١-٢. فهرست كتب الشيعة و اصولهم و اسماء المصنفين و اصحاب الاصول

الفهرست، اثر محمد بن حسن طوسى، معروف به شيخ طوسى، به زبان عربى است كه زندگى‌نامه مختصر تعداد زيادى از شخصيت‌هاى شيعى و معرفى آثار علمى برخى از آن‌ها را در برگرفته است. شيخ، انگيزه خود از نگارش اين اثر را در ابتداى كتاب، با اين مضمون بيان كرده است:


[٩٣]. براي اطلاعات بيشتر در اين زمينه ر.ک: مقاله «تاريخ التراث العربي و مؤلف آن».

[٩٤]. مؤسسه نشر فهرستگان اين کتاب را با نام «تاريخ نگارش‌هاي عربي» به فارسي ترجمه کرده است.