«گروه‌هاي انساني» و «فرد در درون جامعه» تأکيد مي‌کند؛[٦٥] محمد اديب هم به اين امور توجه مي‌نمايد.[٦٦] او در جلد دوم صفحه ٣٧٣ تا ٣٨٨ بحثي درباره جوهره و خميرمايه يهوديان آورده و آن‌جا گمان «شعب‌الله المختار» بودن يهوديان را مطرح مي‌کند. همين موضوع با پردازشي مشابه در في ظلال ديده مي‌شود که محقق آن، عنوان «زعم اليهود انهم شعب‌الله المختار» را برايش برگزيده است.[٦٧] نويسنده معالم در صفحه ٣٣٧ جلد دوم از حسد يهود نسبت به پيامبر٩ مي‌گويد. شبيه همين بيان در تفسير سيد قطب هم ديده مي‌شود. محقق في ظلال در صفحه ٤٧ کتابش عنوان «حسد اليهود للنبي» بر آن نهاده است.

مسأله ديگري که سيد قطب به آن مي‌پردازد، خطابات قرآني به يهوديانِ عصر پيامبر ٩ است که چون به رفتار گذشتگان خويش خشنود بودند، به اينان نيز نسبت داده شد.[٦٨] همين مسأله، مورد اشاره محمد اديب قرار گرفته است.[٦٩] سيد قطب به ابزار مکر يهوديان اشاره مي‌کند و مسلمانان را از آن بر حذر مي‌دارد و از اين‌که مسلمان‌ها به دسيسه‌هاي آنان بي‌توجه هستند اظهار تأسّف مي‌کند.[٧٠] اين نظر با بياني مشابه در صفحات ٣٠٧ تا ٣١١ و ٣٤٣ تا ٣٤٥ جلد دوم معالم قرآنيه آمده است. در مجموع مي‌توان حساسيت‌هاي سيد قطب نسبت به يهوديان را در معالم قرآنيه نيز مشاهده کرد.

هم‌چنين مي‌توان روش تفسيري اين دو در قصص قرآني را با هم مقايسه کرد که از ذکر تفصيلي داستان خودداري کرده و به جنبه‌هاي عبرت‌آموز آن مي‌پردازند.[٧١] هر دو تفسير، از حديث بهره اندکي گرفته‌اند. از تفصيل در لغت و آوردن ديدگاه‌هاي مفسّران جز در مواردي اندک خودداري نموده و به جنبه‌هاي اجتماعي آيات توجه بيشتري کرده‌اند.‌ هر دو نويسنده، سعي در

[٦٥]. ص٥٤٢ و٦٣٤ و٩٥٨.

[٦٦]. ر.ک: ج٣، ص٢٦٨ و٢٦٩.

[٦٧]. ص٤٧.

[٦٨]. همان.

[٦٩]. ر.ک: ج٢، ص٣١٥.

[٧٠]. ص٥٩ و٦٠.

[٧١]. ر.ک: معالم قرآنيه، ج٦.