علوم و معارف قرآن و حدیث - علوم و معارف قرآن و حدیث - الصفحة ١٩

آن مي‌پردازد.[٣١] وي هيچ‌گاه به دنبال تفسيرِ کامل آيه‌ها نبوده و تنها درصدد استخراج قواعدي کاربردي در سبک زندگي است.

معالم قرآنيه، محصول بحث‌هاي محمد اديب در راديو و تلويزيون عربستان بوده، ازاين‌رو، خطابي است. او گاهي ادبي نگاشته[٣٢] و از آيات کريمه در ضمن کلامش با قالب‌هاي درج، تضمين، تلميح و استکنا به زيبايي بهره برده است. عبارت‌پردازي‌هاي ادبي، احساس‌پردازي‌هاي عبادي و اجتماعي و در يک واژه، خطابي‌نگاري کتاب، موجب وجود توضيحات اضافه شده که گاهي، مطلب اصلي را به فراموشي مي‌سپرد. گاهي متن براي خواننده خسته‌ کننده و متکلّف‌ شده و تنها براي خطابه مناسب است.

مجموعه کتاب، ساختار مناسبي ندارد؛ بلکه کوشش شده تا مباحثي با گرايش يکسان در يک جلد بيايد. ازاين‌رو سيري منطقي در جلدهاي هفت‌گانه ديده نمي‌شود. انسجام مطالب تحت تأثير فضاي خطابي از ميان رفته و گاهي يک مطلب ذيل چند عنوان تکرار مي‌شود.[٣٣] عنوان‌هاي به‌کار رفته، احساسي و خطابي است. استناد و پاورقي ندارد. نويسنده معمولاً ذيل هر عنوان، سه صفحه مطلب آورده و گاهي در پاراگراف پاياني، نتيجه مطالب گذشته را بيان مي‌کند.[٣٤] اشکال ديگر کتاب، تقسيم‌هاي بي‌بهره مطالب، ذيل عنوان‌هاي مختلف است.[٣٥]

مجموعه هفت‌جلدي معالم قرآنيه را مي‌توان اين‌گونه گزارش کرد:

جلد نخست با عنوان «الانسان و الحياة في وقفات مع آيات» در ٤٧٣ صفحه نگاشته شده است. نويسنده از روزه و آثار فردي و اجتماعي‌اش مي‌گويد و از سازندگي قرآن نسبت به فرد و جامعه حرف مي‌زند. درباره ارث مي‌نويسد و از ويژگي‌هاي مؤمنان و منافقان صحبت مي‌کند.

[٣١]. ر.ک: ج٧، ص٢٥٩.

[٣٢]. ر.ک: آغاز جلد نخست.

[٣٣]. مانند بحث درباره «يا ايها الذين آمنوا» در آغاز جلد نخست و جلد هفتم و نيز موضوع حرص يهوديان به زندگي دنيوي در صفحه ٣١٩ جلد دوم و تکرار آن در صفحه ٣٧٨.

[٣٤]. ر.ک: ج ١، ص ١٧ و ٢٣ و ٢٧.

[٣٥]. مانند بحث درباره «وَ قالَتِ الْيَهُودُ يَدُ اللَّهِ مَغْلُولَةٌ» در صفحه‌هاي ٣٥٥، ٣٦٣ و ٣٧٦ جلد دوم ذيل سه عنوان مختلف و بحث درباره «مَنْ ذَا الَّذي يُقْرِضُ اللَّهَ قَرْضاً حَسَناً» ذيل عنوان «علي طريق البناء» در صفحه ٣٤٩ جلد دوم و هم‌چنين ذيل عنوان «البُناة في مجتمع المدينة» در عنواني پس از آن.