علوم و معارف قرآن و حدیث

علوم و معارف قرآن و حدیث - علوم و معارف قرآن و حدیث - الصفحة ١٠٢

کلام وحي را منظور ندارند. وي پس از پذيرش اين تأويل از آيه، وجود علي و فاطمه٨ را دو درياي عظيم از علم و فضل، و شأن و مرتبه حسنين ٨ را به مراتب فزون‌تر از مرواريد درخشان و مرجان مي‌داند.[٢٦٥]

ابوالفتوح رازي نيز ضمن ارجاع اين تأويل از آيه به تفسير أهل ‌البيت :، وجود علي و فاطمه ٨ را درياي علم و حلم، شجاعت، طهارت، حيا و وفا معرفي مي‌کند.[٢٦٦] ميبدي در کشف ‌الأسرار، اين معنا از آيه را به اهل اشارت نسبت مي‌دهد و پس از نقل روايت در اين زمينه از سفيان ثوري، حضرت علي و فاطمه ٨ را دو درياي عميق عقل و معرفت معرفي مي‌کند که با توفيق و عصمت و نظر و استدلال، مسير حق و صحيح را مي‌پيمايند.[٢٦٧] علامه طباطبايي و آيت‌الله مکارم شيرازي، پس از نقل روايات در تأويل اين آيه کريمه از تفاسيري همچون تفسير قمي، مجمع ‌البيان و در المنثور، اين معني از آيه را از بطون قرآن مي‌دانند که تنافي با معني ظاهري آن ندارد.[٢٦٨] در بيان دلالت اين تأويل بر افضل بودن امام علي ٧، محمدحسن مظفّر مي‌نويسد:

خداي سبحان علي ٧ را به‌خاطر فراواني علمش به دريا تشبيه کرده است.[٢٦٩]

نويسنده تفسير منهج ‌الصادقين پس از بيان روايات در معناي باطني آيه شريفه، آن‌ها را صحيح مي‌داند و روايات موثّق در اين زمينه را نشان از درياي رحمت الهي بودن ائمه : مي‌داند. سپس ضمن نقل روايتي از انس‌بن مالک، وجود علي ٧ را به ‌منزله ماه، فاطمه ٣ را به‌منزله زهره، و حسنين ٨ را به منزله دو ستاره درخشان معرفي مي‌کند و نجات از ظلمت گمراهي را متوقف به اشراقات باهره مصابيح هدايت آنان را آل ‌عبا دانسته که نجات از ورطه هلاکت و ظلمت، تنها با تمسک به ايشان ممکن مي‌شود.[٢٧٠]

علامه حسن‌زاده آملي نيز با رويکرد عرفاني خود، پس از آن‌که انسانِ کاملِ مَرد را مظهر و


[٢٦٥] . ر.ک: روح المعاني، ج١٤، ص١٠٦.

[٢٦٦] . ر.ک: روض الجنان، ج١٨، ص٢٥٤.

[٢٦٧] . ر.ک: کشف الاسرار، ج٩، ص٤١٢.

[٢٦٨] . ر.ک: الميزان، ج١٩، ص١٧٢؛ تفسير نمونه، ج٢٣، ص١٣٣.

[٢٦٩]. دلائل ‌الصدق، ج٢، ص٢٠٥.

[٢٧٠] . ر.ک: منهج ‌الصادقين، ج ٩، ص١١٩.