علوم و معارف قرآن و حدیث

علوم و معارف قرآن و حدیث - علوم و معارف قرآن و حدیث - الصفحة ١٠٠

صلى الله عليه و [آله و] سلم‌ gيَخْرُجُ مِنْهُمَا اللُّؤْلُؤُ وَ الْمَرْجانُ‌f قال الحسن‌ و الحسين [٨].[٢٥٣]

اين معنا از سلمان فارسي هم نقل گرديده است. ابن‌ عقده کوفي در کتاب فضائل اميرالمؤمنين٧ به سند خود از محمد بن رستم و از زادان و وي از سلمان فارسي اين تفسير باطني را پيرامون فضائل اهل‌بيت: نقل کرده است.[٢٥٤]حاکم حسکاني نيز همين روايت را با سند مذکور در شواهد التنزيل آورده است.[٢٥٥]

بيان اين تأويل از آيه به ابوذر غفاري نيز نسبت داده شده که روايت آن با حذف سند در تفسير فرات کوفي موجود است با اين اضافه که در اين روايت، علاوه بر تفسير باطني آيه gمَرَجَ‌ البَحْرَيْنf روايات عدم بغض به اهل‌بيت : نيز مطرح شده و عواقب دشمني با ايشان، اين‌گونه عنوان شده است:

فَمَنْ رَأَى مِثْلَ هَؤُلَاءِ الْأَرْبَعَةِ لَا يُحِبُّهُمْ إِلَّا مُؤْمِنٌ وَ لَا يُبْغِضُهُمْ إِلَّا كَافِرٌ فَكُونُوا مُؤْمِنِينَ بِحُبِّ أَهْلِ الْبَيْتِ وَ لَا تَكُونُوا كُفَّاراً بِبُغْضِ أَهْلِ الْبَيْتِ فَتُلْقَوْا فِي النَّارِ.[٢٥٦]

گفتني است، شرف‌الدين استرآبادي در تفسير خود همين روايت را نقل کرده و در آن، سند حذف شده در تفسير فرات کوفي را به‌صورت کامل آورده است.[٢٥٧]

انس ‌بن مالک، ديگر صحابي است که اين تفسير باطني از آيه gمَرَجَ الْبَحْرَيْنِ يَلْتَقِيانِf‌ را نقل نموده است. روايت انس را برخي از مفسران اهل ‌سنت، در کتب تفسيري خويش ذکر کرده‌اند. جلال‌الدين سيوطي در تفسير خود از ابن ‌مردويه و وي از انس‌ بن مالک روايت مي‌کند:

مقصود از gمَرَجَ الْبَحْرَيْنِ يَلْتَقِيانِf‌ علي و فاطمه [٨]، و gيَخْرُجُ مِنْهُمَا اللُّؤْلُؤُ وَ


[٢٥٣]. الدر المنثور، ج ٦، ص١٤٢؛ روح ‌المعاني، ج ١٤، ص١٠٦.

[٢٥٤] . فضائل اميرالمؤمنين ٧، ص٢١٦.

[٢٥٥] . شواهد التنزيل، ج٢، ص٢٨٥.

[٢٥٦] . تفسير فرات کوفي، ص٤٦١.

[٢٥٧] . ر.ک: تأويل ‌الآيات‌ الظاهره، ص٦١٥.