علوم حدیث - علوم حدیث - الصفحة ٤٤ - جستاری در مفهوم «نسخه»؛ سبکی در گردآوری و گزارش احادیث

 

همه شواهد نشان می‌دهد که این، همان کتابی است که نجاشی آن را معرفی کرده است. این «نسخه» حاوی روایات امام رضا٧، از پدرانش:، از پیامبر اکرم٦ و تعدادی از آنها از امامان پیشین: است.

شیخ صدوق و برخی از محدثان نیز احادیث دیگری از احمد بن عامر طایی
روایت کرده‌اند که در این کتاب موجود نیست، اما در شیوه اسناد، مشابه است.[١] با
توجه به تعداد این احادیث، به نظر می‌رسد که مجموعه این «نسخه» بسیار بیشتر
از مقداری بوده که هم اکنون با عنوان صحیفة الإمام رضا٧ به چاپ رسیده است. ذهبی نیز از «نسخه» ابی احمد عامر بن سلیمان طایی[٢] نام برده و از آن به «نسخة کبیرة» یاد کرده است.[٣]

مسند الإمام الرضا٧؛ نسخه‌ای بر جای مانده

نجاشی در گزارشی دیگر، داود بن سلیمان بن جعفر، ابو احمد قزوینی را نیز صاحب نسخه‌ای از امام رضا٧ معرفی نموده و آورده است:

له کتاب عن الرضا٧، أخبرنی محمد بن جعفر النحوی، قال: حدثنا الحسین بن محمد الفرزدق القطعی، قال: حدثنا أبو حمزة بن سلیمان، قال: نزل أخی داود بن سلیمان و ذکر النسخة.[٤]

خطیب بغدادی در جایی، به روایت نسخه علی بن موسی الرضا٨ از داود بن سلیمان اشاره نموده است.[٥] ذهبی و ابن حجر، از رجال شناسان اهل سنت، داود بن سلیمان جرجانی غازی را تضعیف نموده و صاحب نسخه‌ای ساختگی از امام رضا٧ معرفی کرده‌اند.[٦]


[١]. برای نمونه، ر.ک: الخصال، ص٢٠٨، ح٣٠؛ ص٢٢١، ح٤٨؛ ص٢٦٢، ح١٤٠؛ ص٣٨٤، ح٦٢؛ علل الشرائع، ج٢؛ ص٤٩٤، ح١، ص٥٢٠، ح١؛ ص٥٥٤، ح١؛ الأمالی (الطوسی)، ص٢٧٩، ح٥٣٤، ص٣٤٥، ح٧١٢؛ کفایة الأثر، ص١٦٦؛ مناقب ابن شهر آشوب، ج٢، ص١٨٧؛ العمدة، ص٢٨٣.

[٢]. با توجه به سایر شواهد صحیح آن «أحمد بن» است.

[٣]. میزان الأعتدال، ج٣، ص١٥٨.

[٤]. فهرست النجاشی، ص١٦١، ش٤٢٦.

[٥]. تاریخ بغداد، ج١٢، ص٦٩، ش٦٤٦٧. نیز ر.ک: الأنساب، ج٤، ص٤٩٥.

[٦]. «داود بن سلیمان الجرجانی الغازی. عن علی بن موسی الرضا و غیره. کذبه یحیی بن معین، و لم یعرفه أبو حاتم، و بکل حال فهو شیخ کذاب له نسخة موضوعة علی الرضا رواها علی بن محمد بن مهرویه القزوینی الصدوق عنه» (میزان الاعتدال، ج٢، ص٨، ش٢٦٠٨). نیز، ر.ک: لسان المیزان، ج٢، ص٤١٧).