در دهه‌های اخیر، خانواده کانون توجه روانشناسان خانواده و مطالعات زنان و نظریه‌پردازی فمینیستی بوده‌ است.[٢] روانشناسان ساخت‌نگر در حوزه روانشناسی خانواده با ارائه نمونه‌های تساوی زن و مرد[٣] به تبیین سلسله ‌مراتب در خانواده پرداخته و خانواده سالم و کارآمد را خانواده برابری یافته دانسته و نظریه‌های درمانگری خود را بر چنین سیستمی بنا نهاده‌اند.

فمینیست‌ها خانواده را یکی از جایگاه‌های عمده سرکوب زنان می‌دانند که در آن، اقتدار نهادینه شده مردان بر زنان و کودکان شکل می‌گیرد.[٤] البته در نگاه فمینیسم، خانواده فقط مانعی در راه برابری زنان نیست، بلکه به طور کامل با آن در تضاد است.[٥] بنا بر این، تغییر نظام خانواده و کلیشه‌های مربوط به آن همواره از مطالبات فمینیست‌ها بوده است؛ چون از نظر آنان خانواده اصیل‌ترین نهادی است که زنان در آن تحت سلطه نظام پدرسالاری واقع می‌شوند.[٦] به همین دلیل، فمینیست‌ها توجه خاصی به دگرگونی ساختار مناسبات خانوادگی نشان می‌دهند. آنان معتقدند که باید در تعاریف موجود در باره خانواده _ که مبتنی بر پیش‌فرض‌های پذیرفته‌شده در باره نقش مسلط مردان است _ بازنگری و تعاریف جدیدی ارائه شود. فمینیست‌ها درصدد پیشنهاد بدیل‌هایی برای خانواده مردسالارند.[٧]

بر اساس این که چه کسی تصمیمات اساسی و مهم را در خانواده می‌گیرد، سه الگو می‌تواند وجود داشته باشد: الگوی حاکمیت مرد، الگوی حاکمیت زن، الگوی مشارکتی بودن اخذ تصمیمات.[٨] نفی مطلق سلسله مراتب، به عنوان نظریه مخالف حاکمیت و اقتدار یک فرد در خانواده، مطمح نظر فمینیسم بوده است. آنها با تولید نظریه تساوی زن و مرد، فراهم آوردن نوع خاصی از خانواده را نوید دادند که از آن با نام «خانواده دموکراتیک»

[١]. رواندرمانی خانواده، ص١٧٣.

[٢]. از جنبش تا نظریه اجتماعی: تاریخ دو قرن فمینیسم، ص١٣١.

[٣]. خانواده و خانواده درمانی، ص١٥٦؛ رواندرمانی خانواده، ص١٧٥.

[٤]. زنان و تحولات خانواده در عصر جهانی شدن، ص١٥٧.

[٥]. فمینیسم و خانواده، سیاست و جامعه در ایالات متحده و بریتانیا، ص٢٧٦.

[٦]. اخلاق مادری در اسلام و فمینیسم، ص٢١٨.

[٧]. زنان و تحولات خانواده در عصر جهانی شدن، ص١٥٨.

[٨]. بررسی رابطه میان ساختار قدرت در خانواده با رضامندی زناشویی زنان کارمند و خانه دار شهر تهران، ص٣٣.