علوم حدیث - علوم حدیث - الصفحة ٥٧ - پژوهشی در باره احادیث نهی کننده از تعلیم سوره یوسف به زنان

 

ارزیابی سندی روایات

ارزیابی سندی روایات شیعه

با بررسی راویان روایات منقول در کتب شیعه، به دست می‌آید که مجموعۀ این روایات، در نهایت به یکی از سه طریق زیر ختم گردیده است:

الف. روایت امام علی٧؛

ب. روایت جابر بن یزید جعفی از امام باقر٧؛

ج. روایت سکونی از امام صادق٧ به دو طریق نوفلی و فضالة بن ایوب.

برای ارزیابی بیشتر موضوع لازم است به بررسی هر یک از اسناد مذکور در مصادر روایی شیعه بپردازیم:

سند روایت شماره یک، از جمله اسناد ضعیف بوده و سبب ضعفش، نخست در مرفوع[١] بودن آن و دیگری وجود سهل بن زیاد در سند روایت است که مورد تضعیف رجالیان واقع شده است.[٢]

علامه مجلسی در ارزیابی خود، از سند این روایت، حکم به ضعف سند روایت داده و آن را «ضعیف علی المشهور» خوانده است.[٣]

روایت شماره دو دارای ضعف سند است. این ضعف، از سویی مربوط به «ابیه»،
یعنی محمد بن جمهور عمی است که علمای رجال او را از جهت عقیده و نقل حدیث
به شدت تضعیف کرده‌اند.[٤] از سوی دیگر، در این سند سکونی وجود دارد. نجاشی[٥]
و شیخ طوسی[٦] در بارۀ مذهب سکونی سکوت کرده‌ و مطلبی را در بارۀ جرح و تعدیل
وی متذکر نشده‌اند. در مقابل، برقی،[٧] علامه حلی،[٨] ابن داود[٩] و ابن ادریس حلی[١٠]


[١]. روایتی که از وسط یا انتهای سند آن نام یک یا چند روای حذف افتاده باشد و در آن به لفظ «رفع» تصریح شده باشد (دراسات فی علم الدرایة، ص٣٦).

[٢]. رجال‌ النجاشی، ص١٨٥؛ فهرست ‌الطوسی، ص٢٢٨؛ رجال ابن ‌الغضائری، ص٥٩، ٦٦؛ رجال‌ الکشی، ص٥٦٦.

[٣]. مرآة العقول فی شرح أخبار آل الرسول، ج‌٢٠، ص٣٣٢.

[٤]. رجال ‌النجاشی، ص٣٣٧؛ رجال ‌الطوسی، ص٣٦٤؛ فهرست ‌الطوسیص٤١٣؛ رجال ابن الغضائری، ص٩٢.

[٥]. رجال نجاشی، ص٢٦.

[٦]. فهرست الطوسی، ص٣٣.

[٧]. رجال برقی، ج١، ص٢٨.

[٨].رجال العلامة الحلی‌، ج١، ص١٩٩.

[٩]. رجال ابن داود، ج١، ص٤٢٦.

[١٠]. السرائر الحاوی لتحریر الفتاوی (و المستطرفات)، ج‌٣، ص٢٨٩.