علوم حدیث - علوم حدیث - الصفحة ٢٦ - از شام تاریخی تا شام آخرالزمانی

که مربوط به قحط و غلا باشد، طبعاً آثارش در شام کمتر است.[١]

بعید می‌نماید که شام، در میان محدثان عراق جاذبه‌ای داشته و آنان نقش مهمی در ترویج این احادیث ایفا کرده باشند؛ اما برای شیعیان، اساساً چنین تصوری هرگز وجود نداشت و نه تنها شام که حتی بیت المقدس هم چندان محل اعتنا نبود و توصیه‌ای برای زیارت آن در مصادر شیعی _ لااقل تا آنجا که ما جست و جو کردیم _ دیده نمی‌شود؛ به عکس، شام برای شیعیان، با وجود آن که روزگاری مرکزیت شیعی پیدا کرده، همواره یک نقطه نامطلوب و به اصطلاح «خرابستان» بوده و به دلیل ستم امویان و به خصوص رفتن کاروان اسرای کربلا به آنان، تصویری بسیار زشت از آن در اذهانشان داشته‌اند. یک شاعر زن از عصر صفوی، وقتی همراه کاروان حج به شام می‌رسد، چنین می‌سراید:

دمشقِ سرنگون گردید پیدا

 

نمودی وحشت از او جمله دل‌ها

همه لعنت‌کنان بر آل سفیان

 

از آن وادی گذر کردند گریان[٢]